فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: هنگام برداشت غده پیاز، اندام هوایی (بوته) آن به‌جز دربرخی موارد که به‏وسیله گوسفندان چرامی‏شود معمولاً کاربرد چندانی نداشته و در زمین رها می‏شود. باتوجه به تولید سالانه بیش از سه‏میلیون‏ و یک‌صد و پنجاه‌هزار تن پیاز در کشور و به‏دنبال آن تولید شایان توجهی بوته پیاز، به‏نظرمی‏رسد درصورت فر‏آوری مناسب و به‏کارگیری آن در جیره دام، این فرآورده جانبی می‏تواند بخشی از نیاز دام را برآورده کند. به‏دلیل رطوبت بالا و به‏ویژه کربوهیدرات محلول در آب پایین، سیلوکردن آن با چالش‏هایی روبروست. ازاین‏رو این پژوهش باهدف اندازه‏گیری ترکیبات ‏شیمیایی و گوارش‏پذیری سیلوی اندام هوایی پیاز فراوری‏شده با اوره، ملاس و خرمای‏ غیرخوراکی (وازده)، به روش تولید گاز انجام شد.مواد و روش‏ها: اندام‏های هوایی پیاز از مزارع شهرستان جیرفت، گردآوری و پس از پژمرده‏شدن، برای سیلوکردن به قطعات یک تا دو سانتی‏متری خردشدند. بوته‏های خردشده پیاز پس از آمیختن با اوره (در دو سطح 5/2 و 5 درصد)، ملاس و خرمای ‏وازده بدون ‏هسته (هرکدام در دو سطح 10 و 15‏درصد)، درون کیسه‌های پلاستیکی سیلوشدند. کیسه‏ها پس از 60 روز بازشدند و بی‏درنگ، pH سیلاژ اندازه‌گیری‏شد. ترکیبات‏شیمیایی شامل ماده‏ خشک، ماده آلی، پروتئین خام، الیاف نامحلول در شوینده خنثی، الیاف نامحلول در شوینده اسیدی، غلظت کربوهیدرات‏های محلول و نیتروژن آمونیاکی نمونه‏ها اندازهگیری ‏شد. برای اندازه‏گیری گوارشپذیری آزمایشگاهی روش تولید گاز به‏کاررفت و فراسنجه‏های تخمیر شامل گوارش‏پذیری ماده آلی، انرژی قابل‏سوخت‏وساز، انرژی خالص شیردهی و اسیدهای کوتاه‏زنجیره هریک از تیمارها برآورد شدند.یافته‏ها: ماده خشک با افزودن هر سه افزودنی نسبت به سیلوی بدون افزودنی افزایش و الیاف نامحلول در شوینده خنثی کاهش یافت. ماده آلی در سیلوهای دارای اوره و ملاس بیشتر و در سیلوهای دارای خرمای‏ وازده نسبت به شاهد کمتر بود. پروتئین خام، تنها در سیلوهای دارای اوره (09/17‏درصد) از سیلوی شاهد (28/8‏درصد) بیشتر بود و چربی خام، فقط با افزودن خرمای وازده افزایش یافت (05/0P<). الیاف نامحلول در شوینده اسیدی تحت تاثیر افزودن اوره و خرمای‏ وازده قرار نگرفت (05/0P>)؛ ولی در سیلوهای دارای ملاس (40/15 درصد) از سیلوی شاهد (13/24 درصد) به‏گونه معنی‏داری بیشتر بود. افزودن خرمای‏ وازده و ملاس به سیلو، افزایش کربوهیدرات‏های محلول و کاهش pH و نیتروژن آمونیاکی را درپی‏داشت (05/0P<). افزودن خرمای وازده و اوره تاثیر معنی‏داری بر پایداری هوازی نداشت؛ ولی پایداری هوازی در سیلوهای دارای ملاس (48 ساعت) بیشتر از تیمار شاهد (44 ساعت) بود (05/0P>). یافته‏های آزمایش تولید گاز نشان داد که افزودن ملاس به سیلاژ باعث افزایش میزان گاز تولیدی نسبت به تیمار شاهد و افزودن اوره، باعث کاهش گاز تولیدی نسبت به تیمار شاهد شد (05/0P<) درحالی‏که افزودن خرمای وازده به سیلاژ بوته پیاز، تاثیر معنی‏داری براین فراسنجه نداشت. پتانسیل تولید گاز تنها با افزودن 15 درصد ملاس به سیلو افزایش یافت و افزودن ملاس و خرمای وازده، ثابت نرخ تولید گاز را نسبت به تیمار شاهد افزایش و افزودن اوره این فراسنجه را کاهش داد (05/0P<). انرژی قابل‏سوخت‏وساز و درصد گوارش‏پذیری ماده آلی در سیلوهای دارای ملاس (به ترتیب 88/8 مگاژول بر کیلوگرم و 09/60‏درصد) و خرمای وازده (به ترتیب 87/8 مگاژول بر کیلوگرم و 12/50‏درصد) از سیلوی بدون افزودنی (به ترتیب 08/8 مگاژول بر کیلوگرم و 93/54درصد) بیشتر بود (05/0P<). اسیدهای چرب کوتاه‏زنجیره و انرژی خالص شیردهی تنها با افزودن ملاس (به ترتیب 99/0 میلی‏مول و 13/5 مگاژول بر کیلوگرم) از شاهد (به ترتیب 87/0 میلی‏مول و 47/4 مگاژول بر کیلوگرم) بیشتر بود (05/0P<).نتیجه‏گیری: افزودن ملاس و خرمای وازده به سیلاژ اندام هوایی پیاز، با بهبود تخمیر، کاهش الیاف و افزایش گوارش‌پذیری، کیفیت تغذیه‌ای سیلاژ را افزایش داد؛ درحالی‏که افزودن اوره به تنهایی چنین تاثیری بر کیفیت سیلاژ نداشت؛ بنابراین، به‏کارگیری ملاس و خرمای وازده به‏عنوان راهکاری مؤثر در افزایش ارزش غذایی پسماند پیاز در تغذیه دام قابل ‏توصیه است