اثربخشی برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور مبتنی بر رویکرد فراتشخیصی یکپارچه نگر بر مشکلات درون‌نمود و برون‌‌نمود نوجوانان تیزهوش در معرض مشکلات هیجانی و رفتاری

نویسندگان

1 استاد ممتاز گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دکتری تخصصی روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.539971.1980
چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور مبتنی بر رویکرد فراتشخیصی یکپارچه نگر بر مشکلات درون‌نمود و برون‌نمود نوجوانان تیزهوش در معرض مشکلات هیجانی و رفتاری بود. روش پژوهش حاضر، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را 163 نفر از نوجوانان تیزهوش دختر مشغول به تحصیل در مقطع متوسطه دوم در سال 1403-1402 در استان کردستان شهرستان مریوان تشکیل دادند. نمونه پژوهش شامل 30 نفر از نوجوانان با درنظرگرفتن ملاک‌های ورود بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند به‌عنوان گروه نمونه انتخاب و در دو گروه (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه)گمارش تصادفی شدند. ابزارهای پژوهش شامل نسخه پنجم هوش آزمای تهران استنفورد- بینه افروز و کامکاری (TSB)، نظام سنجش مبتنی بر تجربه آشنباخ و رسکولار (YSR) بود. برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور در قالب 12 جلسه 90 دقیقه ای بر روی گروه آزمایش اجرا شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از طریق نرم‌افزار (SPSS) نسخه 28 در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی انجام پذیرفت. اثربخشی مداخله بر متغیرها با آزمون تحلیل واریانس آمیخته بررسی شد. یافته ها نشان داد مداخله برنامه تنظیم هیجان خانواده محور توانست موجب بهبود و کاهش مشکلات درون‌نمود و برون‌نمود در شرکت کنندگان شود (05/0>p). با توجه به اثربخشی برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور برکاهش نشانه‌های درون‌نمود و برون‌نمود نوجوانان تیزهوش در معرض آسیب مشکلات هیجانی و رفتاری، پیشنهاد می‌شود متخصصان، درمانگران و معلمان از برنامه تنظیم هیجان خانواده‌محور باهدف کاهش نشانه‌های درون‌نمود و برون‌نمود نوجوانان تیزهوش نوجوانان تیزهوش در معرض آسیب مشکلات هیجانی و رفتاری استفاده نمایند.