فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب‌های علوم دورۀ دوم ابتدایی براساس الگوی خلاقیت پلسک انجام شده است. روش تحقیق به‌لحاظ هدف، کاربردی و ازنظر گردآوری داده‌ها توصیفی و از نوع تحلیل محتوای کمّی بود. جامعۀ آماری کتاب‌های علوم دورۀ دوم ابتدایی سال تحصیلی 1401-1400 بود. کل محتوای سه کتاب برای نمونه بررسی شد. ابزار پژوهش چک‌لیست تحلیل محتوای خلاقیت پلسک (2008) بود که براساس آن، خلاقیت در سه مؤلفه شامل اصل توجه، گریز و تحرک تحلیل شد. برای بررسی روایی ابزار از نظرات اساتید رشتۀ برنامه‌ریزی درسی دانشگاه تبریز استفاده شد که روایی محتوایی و صوری چک‌لیست را تأیید کردند. برای تعیین پایایی ابزار از ضریب توافق اسکات استفاده شد که میزان 0/86 به دست آمد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و آنتروپی شانون استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که انعکاس مؤلفۀ جلب‌توجه با ضریب اهمیت 0/345 در رتبۀ اول، مؤلفۀ مشاهدۀ هدفمند با ضریب اهمیت 340/0 در رتبۀ دوم و مؤلفۀ استخراج مفاهیم با ضریب اهمیت 0/314 در رتبۀ سوم اهمیت قرار دارند. در اصل گریز، انعکاس مؤلفۀ جایگزینی با ضریب اهمیت 0/168 در رتبۀ اول،‌ مؤلفۀ ترکیب با ضریب اهمیت 0/167 در رتبۀ دوم، مؤلفۀ توجه به جزئیات با ضریب اهمیت 152/0 در رتبۀ سوم، مؤلفۀ کوچک‌نمایی با ضریب اهمیت 143/0 در رتبۀ چهارم، مؤلفۀ انعطاف‌پذیری با ضریب اهمیت 140/0 در رتبۀ پنجم، مؤلفۀ ارزشیابی با ضریب اهمیت 0/132 در رتبۀ ششم، مؤلفۀ تقویت با ضریب اهمیت 0/097 در رتبۀ هفتم و معکوس‌سازی و بزرگ‌نمایی با ضریب اهمیت 0 در رتبۀ هشتم اهمیت قرار دارند. در اصل تحرک نیز انعکاس مؤلفۀ به‌کارگیری در عمل در پایۀ چهارم با ضریب اهمیت 0/431 در رتبۀ اول،‌ در پایۀ ششم با ضریب اهمیت 0/342 در رتبۀ دوم و پایۀ پنجم با ضریب اهمیت 0/227 در رتبۀ سوم اهمیت قرار دارند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، می‌توان چنین نتیجه گرفت که توجه به مؤلفه‌های استخراج مفاهیم در اصل توجه، مؤلفه‌های معکوس‌سازی و بزرگ‌نمایی در اصل گریز و توجه به اصل تحرک در حد مطلوبی نیست و باید طراحان برنامۀ درسی علوم تجربی دورۀ دوم ابتدایی به این مؤلفه‌ها در راستای افزایش خلاقیت دانش‌آموزان توجه ویژه‌ای داشته باشند.