تدوین و ارزیابی برنامه مداخله مبتنی بر حل تعارض ادراک شده مادر-کودک بر کیفیت زندگی مادران کودکان طیف‌ خودمانده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی ،دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی ،دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه سنجش و اندازه گیری (روانسنجی)، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی ،دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.529797.1965
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامه مداخله‌ مبتنی بر حل تعارض ادراک‌شده بر بهبود کیفیت زندگی مادران کودکان دارای اختلال طیف خودمانده بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه مادران دارای فرزند با اختلال طیف خودمانده بود که فرزندان آن‌ها حداقل ۵ سال سن داشته و تشخیص قطعی اختلال را دریافت کرده بودند.30 نفر از مادران با روش نمونه‌گیری در دسترس براساس معیارهای ورود به مطالعه انتخاب و سپس به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر کدام ۱۵ نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش در ۱۰ جلسه ۴۵ دقیقه‌ای مداخله آموزشی با محوریت حل تعارض ادراک‌شده در رابطه با کودکان شان شرکت کردند، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (WHOQOL-BREF, 1996) بود. برای تحلیل داده‌ها، از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره (ANCOVA) استفاده گردید. کلیه تحلیل‌های آماری با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام شد. نتایج نشان داد که برنامه مداخله‌ای مبتنی بر حل تعارض ادراک‌شده به‌طور معناداری باعث بهبود کیفیت زندگی مادران در گروه آزمایش شده است. همچنین، ضریب اتا (787/0η² =  ) نشان داد که حدود 7/78 درصد از تغییرات کیفیت زندگی مادران توسط مداخله تبیین شده است، با توجه به شاخص‌های شدت اثر، این مقدار بیانگر اثرگذاری بالا و قابل‌توجه برنامه مداخله‌ای است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که ارائه آموزش‌ در زمینه حل تعارض ادراک‌شده می‌تواند ابزارهای لازم را برای مدیریت بهتر تعامل مادر-کودک در اختیار مادران قرار دهد، و منجر به افزایش کیفیت زندگی آن‌ها شود. بنابراین، گنجاندن آموزش مهارت‌های حل تعارض در برنامه‌های حمایتی خانواده‌های دارای کودک طیف خودمانده به‌ویژه برای مادران، پیشنهاد می‌شود.