تأثیر کج‌فهمی‌های مفاهیم شیمی در آموزش مباحث زیست‌شناسی دورۀ دوم متوسطه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه آموزش زیست‌شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 استادیار، گروه آموزش زیست‌شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22034/jei.2024.406486.2700
چکیده

پژوهش حاضر پژوهشی کیفی است که با هدف بررسی تأثیر کج‌فهمی‌های مفاهیم شیمی در آموزش مباحث زیست‌شناسی متوسطة دوم انجام شده است. نمونه‌گیری در این پژوهش به‌صورت تصادفی ساده است. جامعة آماری پژوهش را همة دانش‌آموزان دختر پایة دوازدهم تجربی منطقة جوادآباد استان تهران در سال تحصیلی 140۱-140۰ تشکیل می‌دهند. نمونه‌ای شامل ۳۷ دانش‌آموز از دو مدرسة متوسطة دوم برای پاسخ‌گویی به سؤال‌های پرسش‌نامه انتخاب شدند. پرسش‌نامه شامل ۱۰ سؤال زیست‌شناسی مرتبط با مفاهیم شیمی بود که براساس اطلاعات به‌دست‌آمده از مصاحبه با دبیران زیست‌شناسی و شیمی طراحی شده بود. در این مصاحبه دبیران شیمی به مفاهیمی که دانش‌آموزان بیشتر در آن‌ها دچار کج‌فهمی می‌شوند اشاره کردند و دبیران زیست‌شناسی مباحثی را که ارتباط تنگاتنگی با مفاهیم شیمی دارند و کج‌فهمی در آن‌ها آموزش را دچار اختلال می‌کند مشخص کردند. بعد از بررسی پاسخ‌های دانش‌آموزان در مصاحبه‌ای از آن‌ها خواسته شد در‌خصوص پاسخ‌های خود توضیح دهند تا درک و برداشت آنان و چرایی شکل‌گیری برداشت غلط در ذهن دانش‌آموزان مشخص شود. سپس به بررسی کج‌فهمی‌های رایج دانش‌آموزان و دلایل ایجاد این کج‌فهمی‌ها پرداخته شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد علت اصلی کج‌فهمی دانش‌آموزان در بعضی از مباحث زیست‌شناسی وجود کج‌فهمی در مفاهیم شیمی پیش‌نیاز آن‌ها‌ست. در‌نهایت راهکارهایی برای رفع این کج‌فهمی‌ها پیشنهاد شده است.