فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برآورد چگونگی تغییر اقلیم یک منطقه در اثر گرمایش جهانی در آینده، موضوعی چالش‌برانگیز است. این پژوهش با هدف بررسی کارایی مدل­های CMIP6 در برآورد دما، تندی باد و رطوبت نسبی و پیش‌نگری آنها در دوره­های آینده انجام شده است. این سه متغیر نقشی کلیدی در تنش گرمایی دارند؛ لذا مطالعه آنها برای بررسی شرایط تغییر اقلیم ضروری است. در این پژوهش برای بررسی متغیرهای اقلیمی، یک چندمدلی همادی با روش IWM از برونداد پنج مدل CMIP6 تولید شد. نتایج نشان داد CMIP6-MME هم از نظر میانگین اقلیمی و هم از نظر پراکنش فضایی با داده­های مشاهداتی همخوانی دارد و کارایی آن نسبت به مدل­های منفرد افزایش یافته است. همگام با روند افزایشی دما در ایران، در اواخر قرن 21 تندی باد در بیشتر مناطق کشور تحت دو سناریوی SSP کاهش می­یابد. این روند کاهشی می­تواند در نتیجه کاهش ناپایداری جوّ و افزایش دمای پتانسیل باشد به‌گونه‌ای­که تحت سناریوی SSP5-8.5، در آینده دور در شمال غرب کشور بیشینه بی­هنجاری افزایشی دما 9/5 درجه سلسیوس و بیشینه بی­هنجاری کاهشی تندی باد 57/0 متر بر ثانیه است. کاهش رطوبت نسبی در ایران از دهه 1990 مشهود است و نتایج این پژوهش حاکی از روند کاهشی آن در بخش­های بزرگی از ایران در آینده است. بر این اساس رطوبت نسبی در آینده دور در متوسط پهنه‌ای ایران تحت سناریوی SSP5-8.5 به مقدار 17/2 درصد کاهش خواهد یافت. در مقابل، در جنوب شرقی ایران تحت هر دو سناریو مقدار بی­هنجاری افزایشی بیش از 1% است که احتمالاً می­تواند در نتیجه فعالیت بیشتر موسمی تابستانه آسیایی (ASM) در این منطقه از ایران طی دهه­های آتی باشد. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد در سرتاسر ایران به دلیل کاهش تندی باد و افزایش دما، تنش گرمایی تحت سناریوی SSP5-8.5 به‌طور چشمگیری بیشتر از تنش گرمایی تحت سناریوی SSP2-4.5 خواهد بود.