بررسی اثربخشی آموزش مجازی فیزیک با رویکرد شناختی در پیشرفت تحصیلی و راهبرد‌های یادگیری دانش‌آموزان

نویسندگان

1 دانشیار فیزیک، گروه فیزیک، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه شهید رجایی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش فیزیک، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

3 دانشیار روان‌شناسی، گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

doi
10.22034/jei.2024.379037.2536
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مجازی مفاهیم فیزیک (همچون دما و گرما) با رویکرد شناختی در پیشرفت تحصیلی و سطوح شناختی یادگیری و راهبردهای یادگیری دانش‌آموزان انجام شده است. روش تحقیق کمّی و شبه‌آزمایشی و از نوع طرح پیش‌آزمون‌پس‌آزمون با دو گروه کنترل و آزمایش است. جامعة آماری تحقیق از کلیة دانش‌آموزان پسر سال دهم رشتة تجربی مدارس عادی شهر مشهد در سال تحصیلی 1401- 1400 تشکیل شده است. نمونة پژوهش به شیوة نمونه‌گیری خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای با حجم ۶۷ نفر انتخاب شد. برای سنجش پیشرفت تحصیلی از آزمون محقق‌ساخته و برای سنجش راهبردهای شناختی یادگیری از پرسش‌نامة استاندارد راهبردهای انگیزشی یادگیری پنتریچ و دی‌گروت (1990) استفاده شد. آموزش مجازی فیزیک با رویکرد شناختی به مدت هشت جلسة 90دقیقه‌ای برای گروه آزمایش ارائه شد و به گروه کنترل آموزش مجازی متداول داده شد. در آموزش با رویکرد شناختی از الگوهای تدریس خانوادة پردازش اطلاعات، حل مسئله و روش‌هایی مانند آموزش معکوس و زمینه‌محور استفاده شد. برای بررسی پایایی آزمون محقق‌ساختة پیشرفت تحصیلی و پرسش‌نامة استاندارد راهبردهای انگیزشی یادگیری ضریب آلفای کرونباخ به‌ترتیب 74/0 و 76/0 به‌‌دست آمد. در تحلیل داده‌ها، شاخص‌های آمار توصیفی، آزمون کلموگروف‌اسمیرنوف و تحلیل استنباطی کوواریانس به کار گرفته شد. نتایج این پژوهش اثربخشی این رویکرد آموزشی را در بهبود یادگیری و پیشرفت تحصیلی و تقویت راهبردهای یادگیری شناختی و فراشناختی دانش‌آموزان نشان داد. براساس نتایج این تحقیق، آموزش با رویکرد شناختی، فرایند شکل‌گیری ساختار دانش در فراگیران را تسهیل می‌کند و درک آن‌ها را از مفاهیم آموزشی افزایش می‌دهد.