چشم‌اندازهای محدود برای ارتقا و پیشرفت در شغل معلمی: واکاوی پدیدة فلات شغلی در معلمان ایرانی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

4 استاد گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

doi
10.22034/jei.2024.362933.2459
چکیده

هدف از پژوهش حاضر شناسایی نشانه‌ّها، مؤلفه‌ها و ابعاد فلات شغلی در معلمان به‌‌منظور ارائة چارچوبی مفهومی و توسعة مبانی نظری است. این پژوهش از نوع پژوهش‌های کیفی بر اساس رویکرد پدیدارشناسی است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته بود. مشارکت‌کنندگان در پژوهش 25 نفر از معلمان، مدیران  و سرگروه‌های آموزشی بودند که از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با تکنیک گلوله ‌برفی تا مرز اشباع نظری تکمیل شدند. روش تحلیل داده‌ها، تحلیل محتوای استقرایی در سه سطح باز، محوری و گزینشی بود. اعتبار یافته‌ها با بررسی به‌وسیلة مشارکت‌کنندگان تأیید و پایایی یافته‌ها با روش توافق بین دو کدگذار %92/81 محاسبه شد.  بر اساس یافته‌ها، سه بعد برای نشانه‌های فلات شغلی در معلمان شناسایی شد که عبارت‌اند از: «ضعف در بعد روانی- جسمانی»، «ضعف در بعد مهارت‌های شغلی» و «ضعف در بعد سازمانی رفتار». ضعف در بعد روانی-جسمانی شامل مؤلفه‌های انگیزة پایین نسبت به فعالیت‌های کاری، نگرش منفی به شغل و شرایط شغلی-سازمانی، فرافکنی، ضعف در سلامت روانی و جسمانی بود. ضعف در بعد مهارت‌های شغلی شامل مؤلفه‌های توجه کمتر به رشد و توسعة شغلی، ضعف در برنامه‌ریزی و طراحی تدریس، تأثیر منفی بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان، کاهش کارایی و کیفیت کار، نداشتن خلاقیت در کار، و تعامل نامناسب با اولیا، مربیان و دانش‌آموزان بود. درنهایت ضعف در بعد سازمانی رفتار، شامل مؤلفه‌های انعطاف کمتر در مواجهه با تغییرات شغلی سازمانی، ایجاد جو منفی در محیط کار و ترغیب رفتارهای ضد‌سازمانی، حضور منفعلانه در محیط کار، رفتارهای ضد شهروندی سازمانی، رفتارهای انزواطلبانه و کاهش تعهد شغلی و سازمانی بود.