ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس چندبعدی دارایی‌های تحولی در دانش آموزان با مشکلات هیجانی رفتاری

نویسندگان

1 دانشیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، گروه کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.508693.1942
چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی مقیاس دارایی‌های تحولی بود. مطالعه حاضر از نوع مقطعی و اعتبارسنجی بود که در شهر اصفهان انجام پذیرفت. جامعه آماری در این پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان با مشکلات هیجانی رفتاری مشغول به تحصیل در مدارس شهر اصفهان در سال تحصیلی 1403-1402 بود که از بین این افراد 200 نفر شامل (126 پسر و 73 دختر) به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل مقیاس 58 سؤالی دارایی‌های تحولی بود که دارای هشت بعد ارزش‌های مثبت، انتظارات و محدودیت‌ها، شایستگی‌های اجتماعی، تعهد به یادگیری، حمایت، هویت مثبت، توانمندسازی و استفاده سازنده از زمان بود. روایی مقیاس با استفاده از روایی عاملی اکتشافی، تأییدی و همبستگی خرده مقیاس‌ها با نمره کل و پایایی مقیاس نیز با استفاده روش‌های همسانی درونی و پایایی تنصیفی مورد بررسی‌ قرار گرفت. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار  SPSS وAMOS  نسخه 26 صورت گرفت. یافته‌های حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده حاکی از شناسایی هشت بعد ارزش‌های مثبت، انتظارات و محدودیت‌ها، شایستگی‌های اجتماعی، تعهد به یادگیری، حمایت، هویت مثبت، توانمندسازی و استفاده سازنده از زمان بود. نتایج برازش داده‌ها تأیید می­کند که داده­ها به‌خوبی از الگوی 8 عاملی حمایت می­کند و نتایج تحلیل اکتشافی نیز نشان می‌دهد ارزش ویژه مربوط به تحلیل مؤلفه‌های اصلی در 8 مورد بالاتر از 1 است که این عوامل 54/96 درصد از واریانس مقیاس را تبیین می‌کند. همبستگی خرده مقیاس‌های ارزش‌های مثبت، انتظارات و محدودیت‌ها، شایستگی‌های اجتماعی، تعهد به یادگیری، حمایت، هویت مثبت و توانمندسازی با کل مقیاس دارایی‌های تحولی به ترتیب 816/0، 804/0، 821/0، 837/0، 802/0، 880/0 و 769/0 می‌باشد. همچنین، ضریب تنصیفی برای نیمه اول داده‌ها (29 سؤال) برابر با 772/0 و برای نیمه دوم داده‌ها (29 سؤال) برابر با 816/0 و همبستگی دونیمه 672/0 بود. این یافته‌ها حاکی از ضریب همسانی درونی مطلوب برای مقیاس دارایی‌های تحولی است. پس از تعیین ابعاد مقیاس نتایج آلفای کرونباخ برای کل آزمون 904/0، برای خرده مقیاس ارزش‌های مثبت 893/0، انتظارات و محدودیت‌ها 899/0، شایستگی‌های اجتماعی 827/0، تعهد به یادگیری 882/0، حمایت 818/0، هویت مثبت 819/0 و توانمندسازی 891/0 بود. طبق نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول تمام شاخص‌های 85/0PNFI=، 27/1CMIN/DF=، 04/0RMSEA=، 98/0IFI=، 98/0CFI= و 91/0 GFI= تائید کننده برازش مدل مناسب مدل نهایی بودند. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که نسخه فارسی مقیاس دارایی‌های تحولی از روایی و پایایی لازم برخوردار است و می‌توان از آن به‌عنوان ابزاری مطلوب جهت ارزیابی دارایی‌های تحولی در میان دانش آموزان با اختلال هیجانی رفتاری در مورد استفاده قرار گیرد.