تدوین و اعتباریابی بسته توانبخشی شناختی مبتنی بر مترونوم و اثربخشی آن بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان

نویسندگان

1 دانشیار گروه روانشناسی وآموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه روانشناسی وآموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

4 استادیار گروه روانشناسی وآموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.507967.1940
چکیده

  این پژوهش با هدف تدوین و اعتباریابی بسته‌ توانبخشی شناختی مبتنی بر مترونوم و تعیین اثربخشی آن بر کارکردهای اجرایی کودکان نارساخوان انجام شد. روش پژوهش از نوع پژوهش‌ آمیخته اکتشافی بود. در بخش کیفی، بسته‌ مداخله توانبخشی شناختی مبتنی بر مترونوم به روش فراترکیب بر اساس مقالات پایگاه‌های اطلاعاتی از سال 2000 تا 2024 تدوین و توسط اساتید این حیطه تأیید شد. در بخش کمّی، با روش نیمه‌آزمایشی، طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه، 30 پسر 9 تا 11 ساله‌ی مبتلا به نارساخوانی در سال 1403 به روش در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایدهی و برنامه‌ی مداخله در 15 جلسه یک ‌ساعته اجرا شد. داده‌ها با استفاده از مقیاس کارکردهای اجرایی-بریف (BRIEF) جمع‌آوری شد. اعتبار بسته‌ تدوین شده با روش تحلیل مضمون و اثربخشی آن با روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و تحلیل کواریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS نسخه 24 تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد میانگین ضریب نسبی روایی محتوا و شاخص روایی محتوای بسته‌ تدوین شده، به ترتیب برابر با 95/0 و 98/0 و ضریب هولستی برابر با 78/0 بود که نشان داد مداخله از اعتبار مناسبی برخوردار است. یافته‌های آماری، تغییرات معنادار کارکردهای اجرایی و مؤلفه‌های آن را در مراحل پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه در گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه نشان داد. می­توان نتیجه گرفت که ‌بسته‌ توانبخشی شناختی مبتنی بر مترونوم بر کارکردهای اجرایی کودکان نارساخوان مؤثر بوده و می‌توان در بهبود کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به نارساخوانی از آن استفاده کرد.