تاثیر آموزش شفقت به خود بر کاهش نشانه‌های اختلال نافرمانی مقابله ای در نوجوانان

نویسندگان

1 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 استاد گروه روان شناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 استاد، گروه روان شناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 دانش آموخته دکتری، گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.477126.1902
چکیده

نافرمانی مقابله‌ای یک اختلال شایع در دوران کودکی و نوجوانی است. افراد مبتلا به این اختلال با مشکلاتی در زمینه سلامت روانی، مهارت‌های اجتماعی و هیجانی مواجه هستند. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش شفقت به خود بر کاهش نشانه­های اختلال نافرمانی مقابله­ای در نوجوانان، انجام شد. طرح پژوهش، نیمه­آزمایشی از نوع پیش­آزمون- پس­آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش، شامل تمامی دانش­آموزان پسر دارای اختلال نافرمانی مقابله­ای مشغول به تحصیل در مقطع متوسطه دوم شهرستان بویین­زهرا در سال تحصیلی 1402-1401 بود. روش نمونه­گیری از نوع هدفمند بود. حجم نمونه پژوهش بر اساس پژوهش­های آزمایشی انجام شده، شامل 30 نفر از جامعه مذکور بود، که به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گروه گواه (15 نفر)، جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه 90 دقیقه­ای، یک بار در هفته تحت آموزش گروهی قرار گرفتند، و گروه گواه هیچ­گونه آموزشی را دریافت نکردند. ابزار استفاده شده در این پژوهش، مصاحبه بالینی بر اساس معیارهای DSM-5، مقیاس درجه­بندی اختلال نافرمانی مقابله­ای هومرسون و همکاران (2006)، و بسته آموزشی شفقت به خود بر اساس کتاب درمان متمرکز بر شفقت (گیلبرت، 2010)، بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده­ها از تحلیل کوواریانس تک­متغیره استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش شفقت به خود منجر به کاهش نشانه­های اختلال نافرمانی مقابله­ای در نوجوانان شده است. لذا با توجه به یافته­ها، آموزش شفقت به خود با داشتن رویکردی دلسوزانه به زندگی، می­تواند یک درمان کارآمد جهت کاهش رفتار مقابله­ای در نوجوانان باشد. بر این اساس پیشنهاد می­شود که جهت سلامت روان­شناختی این نوجوانان، به نقش این مداخله توجه شود.