اثربخشی برنامه آموزش کارکردهای اجرایی بر مهارت‌های اجتماعی دانش‌آموزان آهسته‌گام

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم وتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

4 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.463645.1880
چکیده

هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش کارکردهای اجرایی بر مهارت­ های اجتماعی دانش­ آموزان آهسته گام بود. روش مطالعه، نیمه آزمایشی از نوع پیش­ آزمون و پس­ آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر تمامی دانش­ آموزان آهسته گام مدرسه استثنایی شهر بابک در سال تحصیلی 1402- 1403 بود. نمونه پژوهش با روش نمونه­ گیری در دسترس از کودکان واجد شرایط وارد  مطالعه و در دو گروه آزمایش (15نفر) و کنترل (15نفر) به شیوه تصادفی گمارش شدند.  هر30 نفر (15 نفر گروه کنترل و 15 نفر گروه آزمایش) از دانش ­آموزان آهسته گام با استفاده از  مقیاس مهارت­ های اجتماعی گرشام و الیویت (SSRS) ارزیابی شدند. سپس، گروه آزمایش به صورت انفرادی و حضوری برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی را در 16 جلسه 45 دقیقه­ ای به مدت 2 ماه و نیم (2 روز در هفته) دریافت کردند اما گروه کنترل در معرض برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی قرار نگرفتند. داده­ ها با روش تحلیل کوواریانس تک متغیره و چندمتغیره با استفاده از نسخه 24 نرم­افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد که برنامه آموزش کارکردهای اجرایی بر مهارت ­های اجتماعی  (63/0=۰۰۱/۰p<، 50/46F=) و خرده ­مقیاس­ های مهارت­ های اجتماعی مانند همکاری 46/0=، ۰۰۱/۰p<، 77/21F=)، جرأت­ ورزی (59/0=، ۰۰۱/۰p<، 14/36F=) و خودکنترلی (60/0=، ۰۰۱/۰p<، 78/38F=) تأثیر معناداری داشت. یافته­ های پژوهش حاضر بیانگر آن بودند که برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی سبب بهبود مهارت­ های اجتماعی در دانش­ آموزان آهسته گام می­ شود. بنابراین، پیشنهاد می ­شود، در مدارس استثنایی درمانگران و مربیان با قرار دادن برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی در برنامه آموزشی دانش ­آموزان آهسته گام زمینه را برای بهبود مهارت ­های اجتماعی این دانش ­آموزان فراهم سازند.