آموزش فرزندپروری مبتنی بر هشیاری در لحظه‌ها به مادران و بررسی اثربخشی آن بر سازگاری اجتماعی و تنظیم هیجان دختران نوجوان در معرض خطر

نویسندگان

1 استادیار گروه اخلاق،دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران،ایران

2 دانشیار گروه روان‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه ازاد اسلامی، شاهرود، ایران.

3 کارشناسی ارشد روان‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2025.459533.1873
چکیده

هدف پژوهش حاضر، آموزش فرزندپروری مبتنی بر هشیاری در لحظه‌ها به مادران و بررسی اثربخشی آن بر سازگاری اجتماعی و تنظیم هیجان دختران نوجوان در معرض خطر آنها بود. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و روش اجرا نیمه­آزمایشی، طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون- پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران دارای دختر نوجوان در معرض خطر دوره اول متوسطه پایه هشتم و نهم مدارس دولتی منطقه ۲ شهر تهران و دختران نوجوان آنها در سال تحصیلی 1403-1402 بودند. که از بین آنها نمونه­ای به حجم 30 نفر (30 دختر نوجوان در معرض خطر به همراه مادران­شان، جمعا 60 نفر) به روش هدفمند انتخاب شدند و به‌صورت گمارش تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. پیش از مداخله از هر دو گروه پیش آزمون گرفته شد، سپس مادران گروه آزمایش به‌صورت گروهی و هفتگی در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه­ای تحت آموزش فرزندپروری مبتنی بر هشیاری در لحظه‌ها قرار گرفتند. پس از پایان جلسات مداخله‌ای از هر دو گروه دانش‌آموزان پس‌آزمون به عمل آمد و یک ماه بعد از پایان مداخله به‌منظور اجرای پیگیری پرسشنامه‌ها مجدداً بین دو گروه آزمایش و گواه پخش شد. ابزارهای به‌کاررفته در پژوهش مقیاس تنظیم هیجان (ERQ) و پرسشنامه سازگاری اجتماعی (SAQ) بود. به‌منظور تحلیل داده‌ها از نسخه 24 برنامهSPSS استفاده شد. نتایج آزمون تحلیل واریانس نشان داد فرزندپروری مبتنی بر  هشیاری در لحظه‌ها به مادران دارای دختران نوجوان در معرض خطر باعث افزایش میانگین متغیر سازگاری اجتماعی و تنظیم هیجان در دختران نوجوان در معرض خطر آن‌ها در گروه آزمایش در مرحله پس­­آزمون نسبت به مرحله پیش‌آزمون شده است و اثربخشی برنامه تا مرحله پیگیری نیز پایدار بوده است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به روان­شناسان تربیتی و مشاوران مدارس جهت آموزش فرزندپروری مبتنی بر هشیاری در لحظه‌ها  به‌منظور افزایش سازگاری اجتماعی و تنظیم هیجان نوجوانان در معرض خطر یاری رساند.