ارائۀ مدل جانشینپروری رهبران آموزشی در نظام آموزشوپرورش رسمی عمومی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی،گروه مدیریت آموزشی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوموتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد مدعو واحد علوموتحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، دانشیار و عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
3 دانشیار دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوموتحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22034/jei.2023.376082.2514چکیده
نظام آموزشوپرورش ایران، مانند بسیاری از نظامهای آموزشی دنیا، با مسئلۀ کمبود رهبران آموزشیِ توانمند و کارآمد روبهروست. یکی از شیوههای تعدیل تأثیر منفی این مسئله، بهرهگیری از «نظام جانشینپروری» است. برایناساس، هدف پژوهش حاضر «ارائۀ مدل جانشینپروری رهبران آموزشی در نظام آموزشوپرورش رسمیِ عمومی ایران» است. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی؛ از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی است. برای رسیدن به اهداف سهگانۀ ذیلِ هدف اصلی، سه سؤال مطرح شده است: ۱. ابعاد و مؤلفههای جانشینپروری متناسب با نظام آموزشوپرورش رسمی عمومی ایران کداماند؟ ۲. مدل پیشنهادی براساس این ابعاد و مؤلفهها چگونه است؟ ۳. میزان اعتبار این مدل از نظر خبرگان چقدر است؟برای پاسخ به پرسشهای سهگانه، از روشهای مرور نظاممند و تحلیل محتوا استفاده شد. نمونهگیریها با روش هدفمند و دردسترس انجام شدند. در پرسش اول، برای مرور نظاممند، انتخاب نمونه از میان منابع اولیه و ثانویه از 58 منبع اسنادی انجام شد. در پرسش دوم از نمونهگیریهای خوشهای چندمرحلهای در سطح کلان و فرد متخصص در سطح خُرد برای انجام مصاحبۀ نیمهساختاریافته از 34 نفر از صاحبنظران استفاده شد و برای پرسش سوم از نمونهگیری فرد متخصص برای گروه کانونی با تعداد 12 نفر استفاده شد.یافتههای مرتبط با پرسش اول، به شناسایی سه بعد عوامل سازمانی، فردی و فرایندی و 61 مؤلفۀ ذیل آنها منجر شد. در پرسش دوم به تثبیت مؤلفههای نوزدهگانه در ابعاد سهگانۀ سازمانی (شامل پنج مؤلفه)، فردی (شامل نه مؤلفه) و فرایندی (شامل پنج مؤلفه) منجر شد که برای ارائۀ مدل پیشنهادی جانشینپروری، جایابی و ارائه شد. بهمنظور پاسخ به پرسش سوم اعتبار مدل بهدست خبرگان گروه کانونی بررسی و تأیید جمعی شد.
