فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قراردادهای احتمالی با توجه به تحولّات اجتماعی، دارای مصادیق فراوان وکاربردی مانند قراردادهای بیمه، پیش‌فروش مصنوعات و غیره است و در جامعه رواج دارد. این قرارداد در حقوق ایران و در فقه تعریف نشده است و درخصوص ماهیّت و صحت آن اختلاف‌نظر وجود دارد؛ بعضی ازحقوق‌دانان این نوع معاملات را غرری و باطل و برخی دیگر نیز آن را مترادف عقد معلّق، شانسی و عقد مسامحه‌ای و عدۀ دیگر صرفاً مصادیقی مانند خرید و فروش میوۀ نارس روی درخت را از حکم بطلان معاملات غرری خارج می‌دانند؛ لیکن این نوع قراردادها درحقوق انگلیس مورد پذیرش واقع و قراردادی است که حداقل بخشی از آن مربوط به بروز یک حالت اضطراری یا احتمالی باشد. اثر این عقد در زمان انعقاد قرارداد منجزاً ایجاد و طرفین تعهد متقابل دارند، ولی وصول یکی از طرفین عقد یا هر دو طرف به اثر عقد، بستگی به بخت و اتفاق دارد و سود و زیان طرفین و میزان آن وابسته به حادثۀ محتمل در آینده است. باوجوداین، قرارداد مذکور علیرغم شباهت با سایر عقود مشابه، از نظر مبانی و شرایط متفاوت و عهدی و مستمر بودن از اوصاف آن است و از طرفی غرر یک مفهوم عرفی است و عرف عقد یادشده را غرری یا غرر آن را مؤثر نمی‌داند و در نتیجه،  قراردادهای احتمالی را باید صحیح و دارای اعتبار دانست.