ضمانت اجرای دادرسی در گستره ادله کیفری

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی: واحد تهران مرکز، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی: واحد خمین، مرکزی، ایران.

3 استادیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی: واحد خمین، مرکزی، ایران. (نویسنده مسئول) akbar.rajabi@khomein.iau.ir

doi
10.48308/jlr.2024.233107.2588
چکیده

یکی از اوصاف هر قاعده حقوقی بهره‌مندی از ضمانت اجرای مناسب آن قاعده است. این ضمانت اجراها تضمین‌کننده‌ی رعایت قاعده و نشانگر جایگاه و ارزش آن خواهد بود. شناخته‌شده‌ترین ضمانت اجراهای قواعد حقوقی تضامین کیفری،مدنی و انتظامی یا اداری است که قانون‌گذار به فراخور هر قاعده حقوقی و ماهیت آن،از آنها بهره می‌جوید. یکی از ضمانت اجراهای گاه نانوشته و حتی کم‌تر شناخته‌شده ی قانون‌گذار در حوزه دادرسی‌های کیفری، ضمانت اجرای بطلان یا بی‌اعتباری ادله یا دادرسی‌های کیفری است. ازیک‌طرف رعایت اصل مشروعیت تحصیل ادله کیفری اقتضا دارد که هم دلیل و هم شیوه تحصیل دلیل مشروع و قانونی باشد و از طرف دیگر اصل قانونی بودن دادرسی می‌طلبد که فرآیند دادرسی و رسیدگی نیز تابع ضوابط و قواعد قانونی باشد. بطلان ادله یا تحقیقات به‌عنوان ضمانت اجرای دادرسی هم به‌دنبال تضمین رعایت قواعد دادرسی به‌منظور حمایت از منافع اصحاب دعوا به‌ویژه متهم است و هم به‌دنبال پیشگیری از عدم رعایت این قواعد و واداشتن مجریان عدالت کیفری به تبعیت از آن‌هاست. با ملاحظه قواعد کیفری در حقوق ایران به‌ندرت به موضوع بطلان به‌عنوان ضمانت اجرای دادرسی توجه شده‌است اما در آیین دادرسی کیفری فرانسه می‌توان مقررات چندی را در این خصوص ملاحظه نمود.