تأثیر بازی های مبتنی بر بازداری شناختی بر حافظه فعال و برنامه ریزی دانش آموزان با اختلال خواندن

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران

2 استاد گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/ceciranj.2024.458754.1869
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر بازی‌های مبتنی بر بازداری شناختی بر حافظه فعال و برنامه­ریزی دانش‌آموزان با اختلال خواندن بود. روش از نوع نیمه­آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه در نظر گرفته شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان با اختلال­ خواندن شهر تهران در سال 1403-1402 بود. بدین منظور 26 دانش­آموز پسر با اختلال خواندن به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار داده شدند (هر گروه 13 نفر). جهت گردآوری اطلاعات از ماتریس‌های پیش­رونده ریون (RPM)، مجموعه­ آزمون حافظه فعال کودکان (WMTB-C) و آزمون برج لندن (TOL) استفاده شد. پس از اجرای پیش­آزمون، گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 30 دقیقه­ای تحت آموزش بازداری شناختی قرار گرفتند در حالی­که گروه گواه هیچ‌گونه مداخله­ای را دریافت نکردند. در پایان جلسات، هر دو گروه مجدداً توسط ابزارهای ذکر شده مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل اطلاعات توسط نرم‌افزار SPSS-23 و با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره انجام شد. نتایج نشان‌ داد که بازی‌های مبتنی بر بازداری شناختی بر ارتقای عملکرد خرده­مقیاس‌های یادآوری مستقیم و معکوس مکعب­ها، نمره برنامه­ریزی و تعداد کوشش­ها­ مؤثر بود (01/0>P). همچنین، مشخص شد که مداخله ذکر شده در خرده­مقیاس­های حافظه مازها و زمان کل برنامه‌ریزی تأثیری نداشت (05/0<P). تأثیرات مختلف بازداری بر دیگر مؤلفه‌های کارکردهای اجرایی به شیوه­های مستقیم یا غیرمستقیم می‌تواند مبنایی برای طراحی و اجرای برنامه­های مداخله­ای در این حوزه باشد.