اثربخشی درمان تعامل والد- کودک بر اساس رویکرد آیبرگ بر اضطراب و مهارت‌های اجتماعی کودکان با ناتوانی هوشی و رشدی

نویسندگان

1 .دانشیار گروه روان شناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان. ایران

2 کارشناس ارشد روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/ceciranj.2024.426945.1820
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان تعامل والد-کودک بر اساس رویکرد آیبرگ بر اضطراب و مهارتهای اجتماعی کودکان با ناتوانی هوشی و رشدی بود. روش این مطالعه از نوع تک‌آزمودنی، در سه مرحله خط پایه، مداخله و پیگیری صورت گرفت. جامعه آماری شامل مادران دارای کودک با ناتوانی هوشی و رشدی و فرزندان آنها در شهر اصفهان بود که از میان آنها، سه نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. قبل اجرای مداخله، شرکت‌کنندگان در 3مرتبه با استفاده از مقیاس اضطراب کودکان پیش ازدبستان اسپنس(PAS) و پرسشنامه مهارتهای اجتماعی ماتسون(MESSY) موردارزیابی قرار گرفتند. سپس، برنامه درمانی تعامل والد-کودک بر اساس رویکرد آیبرگ در ۱۵ جلسه ۴۵ دقیقه‌ای برای مادران و فرزندان آنان اجرا شد و در طول جلسات، 6 مرتبه با استفاده از ابزارهای مذکور موردارزیابی قرار گرفتند. همچنین، پس از پایان جلسه، جهت بررسی ماندگاری تاثیر مداخله، 2مرتبه دیگر موردارزیابی قرار گرفتند. در نهایت، داده‌ها با استفاده از روش تحلیل دیداری و اندازه اثر مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌های به دست‌آمده نشان داد که اضطراب هر سه آزمودنی نسبت به خط پایه کاهش و مهارتهای اجتماعی آن‌ها نسبت به خط پایه افزایش داشته است؛ به طوریکه اندازه اثر متغیر اضطراب برای آزمودنی اول تا سوم به ترتیب ۶۲/۱، ۴۱/۱ و ۶۳/۱ گزارش شد. در متغیر مهارت‌های اجتماعی نیز، اندازه اثر به ترتیب برابر با ۱۱/۱، ۴۷/۱ و ۵۸/۰ گزارش گردید. بنابراین، نتایج نشان داد که می‌توان از درمان تعامل والد-کودک بر اساس رویکرد آیبرگ جهت بهبود اضطراب و مهارت‌های اجتماعی کودکان با نا‌توانی هوشی و رشدی بهره گرفت.