چرایی حقوق قراردادها: نبرد ارزشها در میدان اهداف و مبانی ماده ۱۰ قانون مدنی
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران: دانشکدگان فارابی، قم، ایران ایمیل نویسنده مسئول: rajabya@ut.ac.ir
doi
10.48308/jlr.2025.241137.2943چکیده
یکی از مسایل مهمی که در اندیشه حقوقی مطرح است، چرایی حمایت نظام حقوقی از انعقاد قراردادها و اجرای آن است که در حقوق ایران، به روشنی در ماده 10 قانون مدنی، که جزو مهمترین و ضروریترین احکام حقوق قراردادهاست، تبلور یافته است. برای پاسخ به موضوع، میتوان پنج دلیل متفاوت را نام برد: حمایت از آزادی اراده؛ حمایت از وفای عهد و اخلاقیات اجتماعی؛ حمایت از برابری و عدالت معاوضی؛ حمایت از کارآیی اقتصادی و سرانجام، دستور شرعی. جدای از اینکه همه مبانی مرتبط است، تعیین مبنای واحد بسی دشواراست. به هر روی، با نظر به سوابق قانون مدنی؛ اعم از حقوق اسلامی و غرب و با توجه به سایر احکام موجود در قانون مدنی که خاص قراردادهاست، به نظر میآید که هدف نظام حقوقی، حمایت از آزادی اشخاص است؛ اما امروزه، عدالت معاوضی و حتی گاهی عدالت توزیعی در قراردادها اهمیت بسیاری یافته است. بنابراین، در تفسیر و اجرای قراردادها بایستی به این مبانی توجه داشت.