چرایی حقوق قراردادها: نبرد ارزش‏ها در میدان اهداف و مبانی ماده ۱۰ قانون مدنی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه تهران: دانشکدگان فارابی، قم، ایران ایمیل نویسنده مسئول: rajabya@ut.ac.ir

doi
10.48308/jlr.2025.241137.2943
چکیده

یکی از مسایل مهمی که در اندیشه حقوقی مطرح است، چرایی حمایت نظام حقوقی از انعقاد قراردادها و اجرای آن است که در حقوق ایران، به روشنی در ماده 10 قانون مدنی، که جزو مهم‏ترین و ضروری‏ترین احکام حقوق قراردادهاست، تبلور یافته است. برای پاسخ به موضوع، می‏توان پنج دلیل متفاوت را نام برد: حمایت از آزادی اراده؛ حمایت از وفای عهد و اخلاقیات اجتماعی؛ حمایت از برابری و عدالت معاوضی؛ حمایت از کارآیی اقتصادی و سرانجام، دستور شرعی. جدای از اینکه همه مبانی مرتبط است، تعیین مبنای واحد بسی دشواراست. به هر روی، با نظر به سوابق قانون مدنی؛ اعم از حقوق اسلامی و غرب و با توجه به سایر احکام موجود در قانون مدنی که خاص قراردادهاست، به نظر می‏آید که هدف نظام حقوقی، حمایت از آزادی اشخاص است؛ اما امروزه، عدالت معاوضی و حتی گاهی عدالت توزیعی در قراردادها اهمیت بسیاری یافته است. بنابراین، در تفسیر و اجرای قراردادها بایستی به این مبانی توجه داشت.