عنصر محتوا در برنامۀ درسی قرآن دورۀ اول ابتدایی

نویسندگان

1 استادیار سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

2 استادیار گروه علوم ‌انسانی، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی

doi
10.22034/jei.2022.281727.1884
چکیده

هدف از این پژوهش ارزشیابی عناصر محتوا شامل کتاب درسی، کتاب گویا، لوحۀ آموزشی مقوایی و کتاب راهنمای معلم در برنامۀ درسی آموزش قرآن دورۀ اول ابتدایی است. جامعۀ آماری پژوهشْ دانش‌آموزان، معلمان، کلاس‌های درس و مدارس دورۀ ابتدایی کل کشور است و با توجه به وسعت جامعۀ آماری روشِ نمونه‌گیری خوشه‌ای هدفمند انتخاب شد. حجم نمونه عبارت بودند از: چهار استان، 16 مدرسه، 48 کلاس درس، 353 معلم، 32 سرگروه آموزشی، 295دانش‌آموز. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامۀ کمّی نظرسنجی معلمان، فرم مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند معلم، فرم مصاحبۀ ساختارمند با دانش‌آموز و فرم سؤال‌های جلسات هم‌اندیشی معلمان بود و در تحلیل داده‌ها از الگوی مثلث‌سازی استفاده شد. طبق یافته‌های این پژوهش، محتوای آموزش قرآن همسو با برخی اصول و اهداف مدنظر آموزش قرآن نیست. درواقع با توجه به اینکه در اصول برنامۀ درسی بر جذابیت محتوا تأکید شده، در تألیف کتاب‌های قرآن دورۀ اول ابتدایی این مسئله موردتوجه قرار نگرفته است که حاصل آن تحقق‌ نیافتن هدف انس و علاقه به قرآن است. معلمان در هر سه پایۀ اول تا سوم ابتدایی به بخش‌های مختلف محتوا (کتاب درسی، کتاب گویا، راهنمای معلم، لوحۀ آموزشی) نمرۀ زیر میانگین داده‌اند. درواقع ازنظرِ معلمان محتوای ارائه‌شده با وضع مطلوب فاصله دارد و نیاز به بازنگری اساسی دارد.