فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به این‌که منابع دستوری زبان ترکی آذربایجانی عموماً بر پایة دستور سنتی است و تمایزی بین عنصر زمان و نمود در این دستور صورت نگرفته است، بنابراین جستار حاضر به بررسی و مقایسة عنصر زمان و نمود در زبان ترکی و انگلیسی با رویکرد دستور نقشی هلیدی می‌پردازد. در مرحلة نخست تحلیل داده‌ها، پیوندهای زمان در زبان ترکی و سپس ساختار وجه در قالب جملات انگلیسی با معادل‌های ترکی‌شان مقایسه و بررسی شدند که این نتایج به دست آمد: در تمامی منابع دستور سنتی ترکی آذربایجانی، پیوندهای -ir، ar/әr و –miş که بیانگر فرآیند وقوع فعل هستند، به‌عنوان پیوندهای زمان در نظر گرفته ‌شدند. به‌ بیان ‌دیگر، در دستور سنتی با نوعی از آمیختگی زمان و نمود مواجه هستیم. از طرف دیگر، این تکواژها در رویکرد دستور نقشی در گروه زمان‌داری‌ها قرار نمی‌گیرند، بلکه در بخش باقی‌مانده، نقش اول محمول‌ها یعنی فرآیند زمانی وقوع فعل را بازی می‌کنند. همچنین مشخص شد که تکواژ زمان حال در ترکی- برخلاف نگرش دستور سنتی- با عدم حضور پیوند زمان گذشته (di-) نمود پیدا می‌کند؛ یعنی با تکواژ صفر و مطابق دستور نقشی در بخش «محمول» واقع می‌شود. برخلاف زبان انگلیسی که تکواژهای زمان‌داری در مواردی به شکل ادغام با فعل واژگانی نمود پیدا می‌کنند، این تکواژها در ترکی همیشه به شکل تکواژ وابسته، به پایة فعل واژگانی متصل می‌شوند.