بررسی امکان تحقق هوش مصنوعی قوی براساس دوگانگی جوهری ذهن و بدن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22108/jpll.2025.143765.1878
چکیده

ساخت موجوداتی انسان‌‌گونه در طی قرن‌های اخیر ذهن بسیاری از اندیشمندان را به خود مشغول کرده است. باوجود موفقیت‌هایی چشمگیر، دانشمندان هوش مصنوعی تاکنون نتوانسته‌اند سیستم‌های خودآگاه با ویژگی‌هایی همچون یادگیری، تجربه و خلاقیت رفتاری به‌مانند انسانِ دارایِ هوشِ طبیعی بسازند. در مقابل، دوگانه‌انگاران جوهری معتقدند این ویژگی‌ها از ذهن مجرد و متفکر انسان نشئت می‌گیرند و اظهار می‌دارند که دانشمندان با استفاده از ابزار و دانش کنونی قادر به ساخت سیستم‌های مجهز به هوش انسانی نخواهند بود؛ زیرا این هوش برخاسته از جوهری مجرد با کارکردی موازی است که ابزارهای شناسایی و ساخت آن ‌‌به‌دلیل همین تجرد، در دسترس بشر نیست. ازاین‌رو، بررسی تحلیلی امکان تحقق هوش مصنوعی قوی براساس دوگانگی جوهری ذهن و بدن، می‌تواند دلایلی برای چالش‌های هوش مصنوعی ارائه دهد و زمینة تشخیص نقاط ضعف و قوتِ این سیستم‌ها را فراهم سازد. این مقاله با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی، ابتدا به بررسی نسبت میان دوگانگی جوهری و هوش مصنوعی می‌پردازد، سپس، چالش‌های فلسفی هوش مصنوعی را براساس مبانی دوگانه‌انگاری جوهری تحلیل می‌کند. براین‌اساس، استدلال می‌شود که هوش مصنوعی صرفاً یک سیستم مادی است که بر مبنای داده‌های ارائه‌شده عمل می‌کند، این سیستم ‌‌به‌دلیل فقدان ذهن و ناتوانی در تعامل با مادیت به شیوة انسان، قادر به رفع چالش‌ها نیست و صرفاً به شبیه‌سازی اعمال انسانی می‌پردازد که برخلاف اعمال اختیاریِ آدمیان، براساس طرح‌های ازپیش‌تعریف‌شده، عمل می‌کند.