اثربخشی آموزش تئوری ذهن بر تنظیم هیجان و مهارتهای اجتماعی در کودکان با اختلال طیف اتیسم
نویسندگان
1 کارشناس ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
3 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
doi
10.22034/ceciranj.2023.389783.1756چکیده
هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش تئوری ذهن بر تنظیم هیجان و مهارتهای اجتماعی در کودکان اتیسم بود. روش پژوهش به صورت نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل در نظر گرفته شد. جامعه آماری شامل کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم شهر زنجان بودند که نمونهگیری بهصورت غیرتصادفی هدفمند، 30 نفر (25 پسر و 5 دختر) در رده سنی 12-10 سال از مدارس و انجمن اتیسم استان زنجان انتخاب شدند و بهصورت تصادفی در گروه آزمایش و کنترل 15 نفره جای گرفتند. گروه آزمایش در طول 60 جلسه بهصورت فردی و گروهی مورد آموزش قرار گرفتند. دادهها از طریق چک لیست تنظیم هیجان شیلدر و چیکتی (ERC) و نیمرخ مهارتهای اجتماعی بیلینی (ASSP) جمعآوری و با روش آماری تحلیل کوواریانس چندمتغیره آنالیز شدند. نتایج نشان داد آموزش تئوری ذهن بهطور معناداری (05/0>P) در بهبود مهارتهای تنظیم هیجان انطباقی (01/0>P)، منفیگرایی (01/0>P)، رفتارهای اجتماعی متقابل (01/0>P)، رفتار اجتماعی پخته و شایسته (01/0>P) و مشارکت اجتماعی (01/0>P) مؤثر واقع بود. از اینرو، آموزش تئوری ذهن بهعنوان یک روش آموزشی و درمانی مناسب برای عملکرد اجتماعی و شناختی کودکان با اختلال طیف اتیسم محسوب میگردد. لذا آموزش تئوری ذهن را میتواند به عنوان یک مداخله مؤثر در بهبود تنظیم هیجان و مهارتهای اجتماعی کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم در نظر گرفت. پیشنهاد میشود متخصصان با گنجاندن آموزشهای تئوری ذهن در برنامههای آموزشی، زمینه را برای بهبود عملکرد اجتماعی- عاطفی دانشآموزان مبتلا به اتیسم فراهم کنند.