اثربخشی آموزش تئوری ذهن بر تنظیم هیجان و مهارت‌های اجتماعی در کودکان با اختلال طیف اتیسم

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روانشناسی و آموزش کودکان استثنائی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

3 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

doi
10.22034/ceciranj.2023.389783.1756
چکیده

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش تئوری ذهن بر تنظیم هیجان و مهارت‌های اجتماعی در کودکان اتیسم بود. روش پژوهش به صورت نیمه­آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس­آزمون با گروه کنترل در نظر گرفته شد. جامعه آماری شامل کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم شهر زنجان بودند که نمونه‌گیری به‌صورت غیرتصادفی هدفمند، 30 نفر (25 پسر و 5 دختر) در رده سنی 12-10 سال از مدارس و انجمن‌ اتیسم استان زنجان انتخاب شدند و به­صورت تصادفی در گروه آزمایش و کنترل 15 نفره جای گرفتند. گروه آزمایش در طول 60 جلسه به­صورت فردی و گروهی مورد آموزش قرار گرفتند. داده‌ها از طریق چک ­لیست تنظیم هیجان شیلدر و چیکتی (ERC) و نیمرخ مهارت‌های اجتماعی بیلینی (ASSP) جمع­آوری و با روش آماری تحلیل کوواریانس چندمتغیره آنالیز شدند. نتایج نشان داد آموزش تئوری ذهن به­طور معناداری (05/0>P) در بهبود مهارت‌های تنظیم هیجان انطباقی (01/0>P)، منفی­گرایی (01/0>P)، رفتار‌های اجتماعی متقابل (01/0>P)، رفتار اجتماعی پخته و شایسته (01/0>P) و مشارکت اجتماعی (01/0>P) مؤثر واقع بود. از این‌رو، آموزش تئوری ذهن به­عنوان یک روش آموزشی و درمانی مناسب برای عملکرد اجتماعی و شناختی کودکان با اختلال طیف اتیسم محسوب می‌گردد. لذا آموزش تئوری ذهن را می‌تواند به ­عنوان یک مداخله مؤثر در بهبود تنظیم هیجان و مهارت‌های اجتماعی کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم در نظر گرفت. پیشنهاد می‌شود متخصصان با گنجاندن آموزش‌های تئوری ذهن در برنامه‌های آموزشی، زمینه را برای بهبود عملکرد اجتماعی- عاطفی دانش‌آموزان مبتلا به اتیسم فراهم کنند.