نقش سواد رسانه‌ای در امنیت سایبری و هویت دیجیتال در عصر هوش مصنوعی

نویسندگان

1 استادیار گروه مشارکت ها و ارتباطات، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، تهران، ایران.

doi
10.22034/bmsp.2025.509695.2130
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی نقش سواد رسانه‌ای در امنیت سایبری و هویت دیجیتال در عصر هوش مصنوعی انجام شده است. روش تحقیق از نوع پیمایشی و جامعۀ آماری پژوهش شامل تمام کاربران فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در ایران است که به‌صورت فعال در محیط‌های دیجیتال حضور دارند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران برای جامعۀ نامحدود، ۳۸۴ نفر تعیین شد. روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای بود. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه‌های استاندارد هویت دیجیتال، امنیت سایبری و سواد رسانه‌ای بود. یافته‌های پژوهش نشان داد که همبستگی مثبت و معنادار بین سواد رسانه‌ای، امنیت سایبری و هویت دیجیتال وجود دارد. سواد رسانه‌ای به‌طور مستقیم و غیرمستقیم (از طریق امنیت سایبری) بر هویت دیجیتال تأثیر مثبت دارد. امنیت سایبری بیشترین تأثیر را بر هویت دیجیتال دارد. زنان نسبت به مردان از سطح سواد رسانه‌ای بالاتری برخوردار بودند. نتایج پژوهش نشان داد که سواد رسانه‌ای به‌عنوان یک مهارت کلیدی، نقش مهمی در تقویت امنیت سایبری و حفاظت از هویت دیجیتال در عصر هوش مصنوعی ایفا می‌کند. هویت دیجیتال به‌عنوان یک دارایی ارزشمند نیازمند حفاظت است، امنیت سایبری ابزارهای این حفاظت را فراهم می‌کند، و سواد رسانه‌ای کاربران را توانمند می‌سازد تا از این ابزارها به‌طور مؤثر استفاده کنند. افزایش آگاهی کاربران از طریق آموزش سواد رسانه‌ای می‌تواند به کاهش تهدیدات سایبری و بهبود امنیت دیجیتال کمک کند. در کنار هم، این سه مفهوم به ایجاد یک محیط دیجیتال امن و قابل‌اعتماد کمک می‌کنند.