فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به واکاوی رابطه‌ای پویا و چندساحتی میان دو مقولة هویت دینی و فرهنگ از منظر قرآن می‌پردازد. اینکه دین در ساخت و بازتعریف هویت فردی و جمعی در ساحت فرهنگ چه نقشی ایفا می‌کند و تعامل نظام‌های معنایی و ساختارهای اجتماعی چگونه صورت‌بندی می‌شود، از دغدغه‌هایی است که در این مقاله دنبال شده است. یافته‌ها حاکی از آن است که دین ارائه‌دهندة چارچوبی است تا افراد به واسطة آن بتوانند به تعریف و تفسیر خود بپردازند. این چارچوب به آنان کمک می‌کند جایگاه خود را در جامعه و در ارتباط با دیگران مشخص کنند؛ از طرفی فرهنگ نیز بستری برای بازنمایی و بازتولید هویت دینی فراهم می‌آورد که در یک فرایند تعاملی یکدیگر را متأثر ساخته، نقش مهمی در دگرگونی‌های اجتماعی ایفا ‌کنند. از نگاه قرآن هویت دینی نقشی سیال و چندلایه‌ای دارد که به جهت‌دهی کنش‌های انسان‌ها پرداخته، در ساختارهای فرهنگی و بازتولید معنا در فرایند هویت‌یابی به مثابة عاملی محرک برای تحولات اجتماعی عمل‌ می‌کند. فرهنگ به عنوان مجموعه‌ای از هنجارها، ارزش‌ها و نمادهای مشترک، همواره بستری برای تقویت و بازاندیشی در هویت دینی فراهم می‌آورد. در عین حال دین نیز از طریق نفوذ در تولیدات فرهنگی و شکل‌دهی به مبانی و ارزش‌ها تأثیری عمیق بر ساختارهای اجتماعی و فرهنگی دارد. این تعامل دوسویه به بازاندیشی در نقش دین به عنوان یکی از بنیان‌های فرهنگ در جهان معاصر نیازمند است.فرهنگ، به‌عنوان مجموعه‌ای از هنجارها،ارزش‌ها و نمادهای مشترک، همواره بستری برای تقویت و بازاندیشی در هویت دینی فراهم می‌آورد. در عین حال، دین نیز از طریق نفوذ در تولیدات فرهنگی و شکل‌دهی به مبانی و ارزش‌ها، تأثیری عمیق بر ساختارهای اجتماعی و فرهنگی دارد. این تعامل دوسویه، به بازاندیشی در نقش دین به‌عنوان یکی از بنیان‌های فرهنگ در جهان معاصر نیازمند است. این پژوهش، به بررسی رابطه میان هویت دینی و فرهنگ به‌عنوان فرایندی پویا و چندوجهی با روش توصیفی تحلیلی می‌پردازد.