فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پ‍ژوه‍ش ح‍اض‍ر با هدف تبیین چارچوب مفهومی ابعاد و مؤلفه‌های برنامۀ درسی کنجکاوانه و بررسی میزان انطباق محتوای برنامۀ درسی دورۀ ابتدایی ایران با آن انجام شده است. روش پژوهش توصیفی است و در خلال آن، از تحلیل اسنادی و تحلیل محتوا استفاده شده است. رویکرد پژوهش نظری و کاربردی است و جامعۀ پژوهش شامل دو بخش متون نظری برنامۀ درسی کنجکاوانه و نیز محتوای 36 جلد کتاب درسی دورۀ ابتدایی ایران در سال تحصیلی ۱۳۹۸–۱۳۹۹ بود که بالغ‌بر 3924 صفحه است. با توجه به ماهیت موضوع، از نمونه‌گیری صرف‌نظر و کل جامعۀ پژوهش بررسی شد. ابزارهای پژوهش، فرم فیش‌برداری و سیاهۀ تحلیل محتوایِ محقق‌ساخته بود. داده‌ها با استفاده از فرایند تحلیلی آنتروپی شانون تحلیل شد. ع‍م‍ده‌ت‍ری‍ن نتایج نشان داد که: 1. ابعاد برنامۀ درسی کنجکاوانه را می‌توان در نُه بُعدِ ذهنیت باز، اکتشاف، اشتیاق یادگیری، خودجهت‌دهی، خلاقیت، نوآوری، پرسشگری، یادگیری مشارکتی و خودانگیختگی خلاصه کرد؛ 2. محتوای کتب درسی دورۀ ابتدایی، با ابعاد و مؤلفه‌های برنامۀ درسی کنجکاوانه منطبق نیست؛ به‌طوری‌که از بین ابعاد نُه‌گانۀ برنامۀ درسی کنجکاوانه، بعد از خودانگیختگی بیشترین و بعد از ذهنیت باز کمترین ضریب اهمیت را دارد؛ 3. در محتوای کتب درسی دورۀ ابتدایی، از بین خرده‌مؤلفه‌های ابعاد نُه‌گانۀ برنامۀ درسی کنجکاوانه، بیشترین ضریب اهمیت به خرده‌مؤلفۀ مشارکت معلمان و دانش‌آموز و کمترین ضریب اهمیت به خرده‌مؤلفۀ تدارک فعالیت‌های گروهی اختصاص دارد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از تحقیق، پیشنهاد می‌شود در ویراست‌های آتی کتب دورۀ ابتدایی، به مؤلفه‌های کمتر توجه‌شده عنایت بیشتری شود.