بررسی فرایند تکرار در گویش تالشی جنوبی (شاندرمنی) بر مبنای نظریه بهینگی

نویسندگان

1 گروه زبان شناسی ،واحد اردبیل ،دانشگاه آزاد اسلامی ، اردبیل، ایران.

2 گروه زبان شناسی ،واحد اردبیل ،دانشگاه آزاد اسلامی ، اردبیل، ایران.

3 گروه آموزش زبان خارجی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22099/jill.2025.52987.1421
چکیده

فرایند تکرار یکی از فرایندهای زایا و زیر شاخة واژه­سازی است. این فرایند به ­خاطر زایایی در بیشتر زبان­ها وجود دارد و از دیدگاه­ها و نظریه­های مختلف تحلیل و تبیین شده است. یکی از این نظریه­ها، نظریة بهینگی است که به دنبال کشف شباهت‌های زبان­ها و گویش­های گوناگون است. پژوهش حاضر نیز به تحلیل و توصیف فرایند تکرار در گویش تالشی جنوبی (شاندرمنی) یکی از شاخه­های زبان تالشی از حوزه زبان­های شمال غربی ایران در چارچوب نظریه بهینگی می­پردازد. در این مطالعه روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و داده­های زبانی از متون و واژه‌نامه‌های گویش تالشی جنوبی و همچنین گفتگوی روزمره گویشوران تالشی گردآوری شده­اند. در تحلیل از شمّ زبانی یکی از مؤلفین که خود گویشور بومی است، استفاده شده است. تحلیل داده­ها گویای آن است که در گویش تالشی جنوبی فرایند تکرار کامل افزوده و ناافزوده قابل مشاهده است. در ادامه محدودیت­های مرتبط با هر کدام از فرایندها شناسایی شده و با توجه به الگوی ساختاری هر یک در تابلوهای بهینگی رتبه­بندی شده­اند. یافته­های این تحقیق، کارآمدی نظریۀ بهینگی در تحلیل انواع فرایند تکرار را نشان می­دهد. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش می­توان پی برد که چگونه در تبیین ساخت انواع متفاوت فرایند تکرار در تالشی جنوبی از محدودیت‌های خاص پایایی و نشانداری، با سلسله مراتب خاص استفاده می­شود.