واکاوی جایگاه و نقش تربیت جنسی در دورۀ ابتدایی و ارائۀ چارچوب آموزشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد رشتۀ برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه خوارزمی، آموزگار ابتدایی ناحیۀ 3 استان البرز

3 استادیار گروه مطالعات برنامۀ درسی، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22034/jei.2021.246381.1611
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه و نقش تربیت جنسی در دورۀ ابتدایی و ارائۀ چارچوبی برای آموزش آن است. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی و مطالعۀ موردی بوده است. اطلاع‌رسان‌های پژوهش عبارت‌اند از: کلیۀ کتاب‌های درسی دورۀ ابتدایی شامل 41 کتاب و 13 نفر از متخصصان تربیت جنسی کودکان که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع ملاک‌محور و زنجیره‌ای انتخاب شده‌اند. ابزارهای پژوهش شامل فهرست تحلیل محتوا و مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بود. صحت و استحکام داده‌ها با چهار معیار اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، قابلیت اطمینان و تأییدپذیری به‌دست آمد. یافته‌های پژوهش نشان داد که کتاب‌های درسی ابتدایی از منظر توجه به مؤلفه‌های تربیتِ جنسی وضعیت مطلوبی ندارند و فقط به برخی از مؤلفه‌های مهارتی در پایۀ ششم ابتدایی توجه شده است و از دیگر مؤلفه‌های دانشی، نگرشی و مهارتی تربیت جنسی در پایه‌های مختلف غفلت شده است. متخصصان، به علت داشتن نقش آموزشی و پرورشی همه‌جانبه در راستای ارتقا و تثبیت جایگاه مدرسه، توجه به تربیت جنسی در این دوره را لازم دانسته‌اند که هدف آن تن‌آگاهی، هویت‌یابی، حفظ بهداشت و ایمنی است. تربیت جنسی می‌تواند در چارچوب آموزش‌های رسمی در سه مرحلۀ توانمندسازی خانواده، معلمان و دانش‌آموزان و در آموزش‌های غیررسمی با استفاده از رسانه‌های آموزشی و طرح بوم مدرسه در برنامه‌های درسی گنجانده شود. بر اساس یافته‌ها، به مجریان آموزشی توصیه می‌شود که توجه لازم را به ساحت تربیت جنسی در برنامه‌های درسی دورۀ ابتدایی داشته باشند.