طراحی مدلی برای بررسی تاثیر مداخله دولت در رقابت بین زنجیره تامین سبز و غیرسبز عامل محور

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، تهران، ایران

2 استادیار اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد مهندسی صنایع، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22054/jims.2022.64406.2718
چکیده

امروزه با توجه به آلودگی های زیست محیطی که محصولات مختلف ایجاد می کنند، اتخاذ سیاست-هایی از سوی دولتها در زمینه بهبود عملکرد زیست محیطی زنجیره تامین بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. زنجیره تامین سبز منافع زیادی را مانند صرفه جویی در منابع انرژی، کاهش آلاینده‌ها و... در پی خواهد داشت. مداخله‌ی دولت برای توسعه این زنجیره ها به صورتهای مختلفی مانند پرداخت یارانه، اخذ مالیات، فروش مجوز و انجام تبلیغات است. در این پژوهش، دو تولیدکننده با زنجیره های تامین سبز و غیرسبز در بازار رقابتی با یکدیگر رقابت کرده و محصولات خود را از طریق یک خرده فروش مشترک به فروش می‌رسانند و دولت نیز به عنوان رهبر در بازی استاکلبرگ مداخله می‌کند. این زنجیره ها بر اساس انتخاب روش های قیمت‌گذاری عامل محور و عمده فروشی به چهار مدل مختلف طراحی شده است و دراین مدل ها دولت با انجام تبلیغات برای محصولات سبز در دو مدل اول و دوم و با اخذ مالیات از تولیدکننده محصول غیرسبز در مدل های سوم و چهارم درصدد حداکثر کردن رفاه اجتماعی و بهبود محیط زیست است. به منظور تجزیه و تحلیل و مقایسه مدلها از روش نظریه بازیها استفاده شد. نتایج نشان می دهد که به طور کلی دخالت دولت باعث بهبود وضعیت زیست محیطی و رفاه اجتماعی می شود و در حالت انجام تبلیغات، تأثیر بهتری بر روند کلی بازار و همچنین بر رفاه اجتماعی نسبت به استراتژی اخذ مالیات دارد.