تمایزگذاری دانشآموزان قلدر و غیرقلدر براساس راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و پیوند با مدرسه
نویسندگان
1 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
2 کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی مشاور در آموزشوپرورش ناحیۀ دو تبریز
3 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
doi
10.22034/jei.2021.240497.1561چکیده
پژوهش کنونی با هدف تمایزگذاری دانشآموزان قلدر براساس مؤلفههای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و پیوند با مدرسه انجام شد. روش پژوهش مقایسۀ گروهی بوده است. گروه مورد مطالعه شامل 98 نفر دانشآموز قلدر و 57 نفر غیرقلدر از میان 381 نفر نمونۀ انتخابی بوده است. این ۳۸۱ نفر درمجموع 191 نفر دانشآموز دختر و 190 نفر دانشآموز پسر، از مقطع متوسطۀ شهر تبریز، بودند که به روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. بهمنظور ارزیابی متغیرهای پژوهش از پرسشنامۀ قلدری اُلویِوس (1996) به نقل از سالبرگ و الویوس (2003) ، پرسشنامۀ تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و کرایِج (عاملهای سرزنش خود، سرزنش دیگران، نشخوار فکری، تلقی فاجعهآمیز، پذیرش، تمرکز مجدد مثبت ـ برنامهریزی و ارزیابی، 2006) و پرسشنامۀ پیوند با مدرسۀ بیتی و بریو (مؤلفههای احساس مثبت به مدرسه، حمایت معلم، احساس رعایت احترام و عدالت در مدرسه، مشارکت در اجتماع، ارتباط فرد با مدرسه و مشارکت علمی، 2005) استفاده شد. برای تمایزگذاری دانشآموز قلدر و غیرقلدر از روش تجزیۀ تابع تشخیص به شیوۀ گامبهگام استفاده شد. از یافتههای تحلیل، یک تابع معنادار (001/0 p≤) به دست آمد که طبق تجزیۀ تابع تشخیص، حدود 67 درصد افراد دو گروه مجدداً طبقهبندی شدند. نتایج روشن کرد میانگینهای دو گروه قلدر و غیرقلدر، در مؤلفههای تمرکز مجدد ـ برنامهریزی، ارزیابی مثبت ـ دیدگاه وسیعتر، پذیرش و فاجعهآمیزکردن مربوط به پرسشنامۀ راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و نیز در مؤلفههای احساس رعایت احترام و عدالت در مدرسه و احساس مثبت به مدرسه مربوط به پرسشنامۀ پیوند با مدرسه، تفاوت معناداری با هم دارند و طبق این تابع، متغیرهای احساس مثبت به مدرسه و ارزیابی مثبت ـ دیدگاه وسیعتر بیشترین توان را در تمایز دو گروه دانشآموزان قلدر و غیرقلدر داشتهاند. درنتیجه، میتوان گفت مؤلفههای تمرکز مجدد ـ برنامهریزی، ارزیابی مثبت ـ دیدگاه وسیعتر، پذیرش و فاجعهآمیزکردن، احساس رعایت احترام و عدالت در مدرسه و احساس مثبت به مدرسه در تمایزگذاری افراد قلدر و غیرقلدر بسیار اثرگذارند. با توجه به مسئلۀ مدنظر و یافتههای پژوهشی، به مسئولان و مشاوران آموزشوپرورش پیشنهاد میشود که ازطریق بهبود و توسعۀ راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و مؤلفههای تعلق به مدرسه در دانشآموزان، برای کاهش زمینههای قلدری در آنها، اقدام کنند.
