احساس مهم‌بودن ناشی از تدریس: تجارب معلمان دورة ابتدایی

نویسندگان

1 دکتری برنامه‌ریزی درسی دانشگاه شیراز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه شیراز

3 کارشناس ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد

4 دانشیار، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شیراز

5 کارشناس ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز

6 دانشجوی کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، دانشگاه پیام نور شیراز

doi
10.22034/jei.2021.128600
چکیده

معلمان رکن اساسی در فرایند یاددهی- یادگیری هستند، لذا از تجربیات زیستة آن‌ها می‌توان اطلاعات مفید و گران‌بهایی استخراج کرد. هدف اصلی از انجام پژوهش حاضر، فهم تجربة زیستة معلمان دورة ابتدایی از احساس مهم‌بودن بود. این پژوهش کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی اجرا شد. روش گردآوری اطلاعات استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختمند بود. بر این اساس، از بین معلمان دورة ابتدایی، 14 نفر، بر اساس معیارهای ورود به پژوهش، انتخاب شدند. شرط انتخاب، تمایل به شرکت در پژوهش و دارابودن حداقل 10 سال سابقة معلمی در دورة ابتدایی بود. در ابتدای هر مصاحبه، ضمن جلب توجه و علاقه‌مندکردن معلمان به موضوع، در مورد هدف‌های پژوهش توضیحاتی داده شد. مصاحبه‌ها بین 30 تا 45 دقیقه انجام و روی نوار ضبط شد. تحلیل مصاحبه‌ها، با استفاده از الگوی کلایزی و روش تحلیل مضمون انجام شد. پس از استخراج و طبقه‌بندی موضوعی، یافته‌ها در سه مقولة اصلی و نه مقولة فرعی؛ «تأثیرگذاری بر دانش‌آموزان» مشتمل بر سه مقولة فرعی تأثیر بر موفقیت تحصیلی، تأثیر احساسی و اجتماعی و تأثیر بر اهداف تحصیلی، «خودباوری» مشتمل بر سه مقولة فرعی درک هویت اجتماعی، رضایتمندی از شغل معلمی و احساس ارزشمندی و «احساس تعلق به نظام تعلیم‌وتربیت» مشتمل بر سه مقولة فرعی درک حمایت اجتماعی، پرورش دانش‌آموزان و عامل ایجاد تغییرات طبقه‌بندی شد. بررسی تجارب معلمان دورة ابتدایی نشان داد که معلمان با احساس مهم‌بودن از انجام وظیفة خطیر تدریس، مانع از فرسودگی روانی خود شده و بخشی از نیازهای اجتماعی آنان ارضا خواهد شد.