مقایسه اثربخشی نقاشی‌درمانی، گل‌درمانی و روش تلفیقی خانواده‌محور، کودک‌محور بر تنظیم هیجان کودکان با اختلال کم‌توجهی- بیش‌فعالی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روانشناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

3 دانشجو دکتری روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.

4 استادیار گروه روانشناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران

doi
10.22034/ceciranj.2021.288339.1547
چکیده

این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی نقاشی­درمانی، گل­درمانی و روش تلفیقی بر تنظیم هیجان کودکان با اختلال کم­توجهی- بیش ­فعالی  انجام گرفت. روش تحقیق در این پژوهش آزمایشی از نوع تک ­آزمودنی با طرح ABA  بود. جامعه آماری شامل تمامی کودکان 8 تا 11 سال بود که در سال تحصیلی 1400- 1399 در مراکز ویژه بیش ­فعالی شهر تهران حضور داشتند، تعداد این کودکان 14 نفر بود. از بین آنها تعداد 6 کودک دارای اختلال کم ­توجهی- بیش ­فعالی (سه پسر و سه دختر) بر اساس ملاک­های ورود و خروج و به شیوه نمونه­ گیری هدفمند گزینش شده و به صورت تصادفی در سه گروه 2 نفری قرار داده ­شدند. مداخلات نقاشی­ درمانی، گل­ درمانی و روش تلفیقی برای هر کودک طبق برنامه بازی­ درمانی کودک­ محور با رویکرد لندرث و براتون (2006)، به صورت 2 جلسه (یک ساعته) در هفته و به مدت 2 ماه طی 8 هفته (16 جلسه) اجرا گردید. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه تنظیم هیجان (ERQ) و سیاهه تنظیم هیجان (ERC) بود. تحلیل دیداری داده ­ها در دو سطح درون­ موقعیتی و بین ­موقعیتی بر اساس سه شاخص سطح یا طراز، روند و تغییرپذیری انجام گرفت. یافته­های پژوهش نشان داد که مداخلات نقاشی ­درمانی، گل­ درمانی و روش تلفیقی بر تنظیم هیجان کودکان با اختلال کم ­توجهی- بیش فعالی تأثیر معناداری داشته و تأثیر این برنامه در مرحله پیگیری نیز پایدار بوده است. با توجه به یافته ­های پژوهش می­توان نتیجه گرفت که مداخلات ­درمانی (نقاشی­ درمانی، گل ­درمانی و روش تلفیقی) قادر است سبب افزایش تنظیم هیجان کودکان با اختلال کم ­توجهی- بیش­ فعالی شود. بنابراین، این مداخلات را می­توان به­ عنوان درمان­های مفید و کاربردی برای این کودکان درنظر گرفت.