تأثیر توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر کارکردهای اجرایی و حل مسأله در دانش‌آموزان با اختلال یادگیری ریاضی

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده روان‎شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده روان‎شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده روان‎شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده روان‎شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/ceciranj.2021.264495.1512
چکیده

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر توانایی کارکردهای اجرایی و حل مسأله دانش‌آموزان با اختلال یادگیری در ریاضی بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل دانش‎آموزان پسر پایه چهارم ابتدایی با اختلال یادگیری در ریاضی شهر کرج در سال تحصیلی 1399- 1398 است که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده تعداد 40 نفر انتخاب و پس از همتاسازی با جایگزینی تصادفی در گروه‌های آزمایش (20 نفر) و گواه (20 نفر) قرار گرفتند. آزمودنی‌های گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 50 دقیقه‌ای برنامة آموزش نرم‌افزار توان‌بخشی شناختی کاپتانزلاگ (نسخه 2018) را به‌شیوه انفرادی دریافت کردند، در حالی‌که به گروه گواه این برنامة آموزشی ارائه نشد. به منظور جمع‌آوری داده‌ها از آزمون دسته‌بندی کارت‌های ویسکانسین (WCST) برگ و گرانت (1948)، آزمون برج لندن (TOL) شالیس (1982) استفاده شد. از تحلیل کوواریانس با نسخة 24 نرم‌افزار SPSS برای تحلیل داده‌ها استفاده شد. توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای باعث شد که گروه آزمایش در مراحل پس‌آزمون و پیگیری در مقایسه با گروه گواه، درجاماندگی، زمان و کوشش‌های کمتری را برای رسیدن به الگو صرف کنند، انعطاف‌پذیری شناختی آنان نیز افزایش یافت؛ همچنین زمان تأخیر، زمان آزمایش و تعداد خطای کمتری را برای حل مسأله داشتند، در حالی که تعداد مسائل حل شدة آنان افزایش یافت (01/0>P). یافته‌ها نشان داد برنامة توان‌بخشی شناختی رایانه‌ای بر بهبود کارکردهای اجرایی و حل مسأله دانش‌آموزان با اختلال یادگیری در ریاضی موثر است و می‌تواند به‌عنوان یک روش مداخله‌ای مناسب استفاده شود.