اثربخشی طرحواره‌درمانی بر اجتناب شناختی دانش‌آموزان دختر دارای طرحواره‌های ناسازگار اولیه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی عمومی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران.

2 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران.

4 استاد گروه روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/ceciranj.2021.246140.1438
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی طرحواره‌درمانی بر اجتناب شناختی دانش‌آموزان دختر دارای طرحواره‌های ناسازگار اولیه انجام گرفت. این پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه و دورۀ پیگیری دوماهه است. جامعۀ آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر دورۀ دوم متوسطه دارای طرحواره‌های ناسازگار اولیۀ شهر اصفهان در سال تحصیلی 1398-1399 است. در این پژوهش، 30 دانش‌آموز دختر دارای طرحواره‌های ناسازگار اولیه، با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با گمارش تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه گمارده شدند (هر گروه 15 نوجوان). گروه آزمایش مداخلۀ طرحواره‌درمانی (صیادی و همکاران، 1396) را طی یک ماه در 8 جلسۀ 75 دقیقه‌ای دریافت کردند. در این بین، در گروه آزمایش دو نفر و در گروه گواه سه نفر ریزش داشتند. پرسشنامه‌های مورداستفاده در این پژوهش، شامل پرسشنامۀ طرحواره‌های ناسازگار اولیه (EMSQ) و پرسشنامۀ اجتناب شناختی (CAQ) است. داده‌های حاصل از پژوهش به شیوۀ تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر به‌وسیلۀ نرم‌افزار آماری SPSS 23 تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد طرحواره‌درمانی بر اجتناب شناختی نوجوانان دختر دارای طرحواره‌های ناسازگار اولیه تأثیر معنادار دارد (001/0p<). براساس یافته‌های پژوهش حاضر، می‌توان نتیجه گرفت که طرحواره‌درمانی با بهره‌گیری از تکنیک آموزش شناختی، مبارزه با طرحواره‌ها در سطح هیجانی و آموزش شیوه‌های بهنجار سبک‌های مقابله‌ای می‌تواند به‌عنوان یک درمان کارآمد به‌منظور کاهش اجتناب شناختی نوجوانان دختر دارای طرحواره‌های ناسازگار اولیه مورد استفاده گیرد.