مطالعه تطبیقی اصل صلاحیت واقعی در حقوق جزای ایران و انگلستان در پرتو اسناد بین‌‌المللی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آیت‌الله آملی، آمل، ایران.

2 دانشیار گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم شهر، قائم شهر، ایران

3 استادیار گروه حقوق، دانشگاه شمال، آمل، ایران.

doi
10.48308/jlr.2023.229645.2376
چکیده

اصل صلاحیت واقعی به عنوان یکی از جنبه‌‌های صلاحیت فرا‌سرزمینی، هنگامی اعمال می‌‌گردد که جرم ارتکابی در خارج از کشور، علیه منافع اساسی و حیاتی آن باشد. دراین نوشتار با استفاده از روش توصیفی– تحلیلی و کتابخانه‌ای و با بررسی و تطبیق پیرامون اصل صلاحیت واقعی در حقوق جزای ایران و انگلستان با نگاهی به اسناد بین‌المللی، چنین نتایج حاصل شده‌ است که اولاً، از لحاظ جرائم موضوع اصل صلاحیت واقعی هرچند مصادیق مورد پذیرش حقوق بین‌‌‌الملل در حقوق جزای هر دو کشور ایران و انگلستان توسعه یافته‌‌‌اند، لکن در تطبیق حقوق جزای دو کشور عموماً از لحاظ نوع و ماهیت جرائم یکسان بوده، ولی از لحاظ مجازات‌‌ها با هم متفاوت هستند. ثانیاً، در حقوق جزای انگلستان شرط محاکمه غیابی در اعمال این اصل مورد پذیرش قانونگذار نبوده ولی در حقوق جزای ایران با حذف شرط یافت‌‌شدن یا اعاده‌‌شدن متهم به کشور به نوعی محاکمه غیابی پذیرفته شده‌ است، که با موازین بین‌‌‌‌المللی در تطابق بیشتری می‌‌باشد. ثالثاً، در حقوق جزای انگلستان در راستای ملاحظات حقوق بشری، شرط منع محاکمه مجدد صرفاً در مورد برخی جرائم تروریستی قابل اعمال نمی‌‌باشد، ولی احتساب مجازات‌‌های قبلی پذیرفته شده‌ است؛ لیکن در حقوق جزای ایران، منع محاکمه مجدد پذیرفته نشده ولی احتساب مجازات‌‌های قبلی نیز صرفاً در مجازات‌‌های تعزیری مورد پذیرش قانونگذار می‌‌باشد.