ادراک معلمان از عوامل مؤثر بر ارتباط معلم ـ دانشآموز: تحلیل پدیدارشناسی
نویسندگان
1 دانشیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شیراز
3 دانشجوی دکترای روانشناسی تربیتی، دانشگاه تهران
4 استاد گروه روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران
doi
10.22034/jei.2019.92883چکیده
ارتباط معلم-دانشآموز، صرفاً کنش و واکنش سادهای از جانب دو سوی این رابطه نیست، بلکه تبادل کاملی است که در بستری از عوامل مؤثر بر آن شکل میگیرد. این مطالعه با هدف درک عوامل مؤثر بر این رابطه از دیدگاه معلمان انجام شده و در چارچوب روش تحقیق کیفی و طرح پدیدارشناسی به توصیف عمیق این عوامل پرداخته است. شرکتکنندگان در این پژوهش 19 معلم دورة ابتدایی (12 زن، 7 مرد) از دبستانهای دولتی شهر شیراز بودند که به شیوة هدفمند انتخاب شدند و در مصاحبههای نیمه ساختاریافته شرکت کردند. بر مبنای یافتههای این مطالعه، دیدگاه معلم دربارة رفتارهای کلاسی و خصوصیات دانشآموز، که در ارتباط با او مؤثر است، مسیرهای کلاسی که برای ارتباط با دانشآموز قابل بهرهبرداریاند، عوامل بیرون از دایرة رابطة معلم و دانشآموز، که بر ارتباط آنها با یکدیگر اثر میگذارد، و ویژگیهای خلقی، باورها و انگیزش معلم که در ارتباط او با دانشآموز مؤثرند، به دست آمد. این مؤلفهها، دریافت ابعاد جامعی از دیدگاه معلم را پیرامون دغدغة پژوهش ممکن ساخت. نتایج این مطالعه، تبیینکنندة بسترهای ممکن برای مداخلة مثبت در رابطة معلم-دانشآموز است.