فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی توان‌بخشی شناختی مبتنی بر بازشناسی هیجانی بر مشکلات رفتاری و تئوری ذهن کودکان مبتلابه اختلال طیف اُتیسم بود. مطالعه حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان با اختلال طیف اُتیسم (298 نفر=65 دختر+232 پسر) شهر شیراز در سال تحصیلی 99-1398 بود. گروه نمونه شامل 44 نفر از دانش‌آموزان اُتیسم که با نمونه‌گیری هدفمند از بین مدارس عادی و استثنائی انتخاب و در 2 گروه 22 نفری آزمایش و گواه (16 پسر و 6 دختر) به روش تصادفی گمارده شدند. مداخله طی 12 جلسه بر روی گروه آزمایش اجرا و گروه گواه همان برنامه‌های روزانه را ادامه دادند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سنجش دامنه اُتیسم (ASSQ)، آزمون نظریه ذهن (Tom Test) و بررسی پیشینه توان‌بخشی شناختی مبتنی بر بازشناسی هیجان (AREF) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره و چندمتغیری از نسخه نرم‌افزار آماری 24-SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌هانشان داد که روش توان‌بخشی شناختی مبتنی بر بازشناسی هیجانی بر بهبود مشکلات رفتاری (68/33=F، 1=df، 001/0≥P)، تئوری ذهن سطح یک (001/0P=، 23/21F=)، تئوری ذهن سطح دو (002/0P= و 58/11F=) و نمره کل تئوری ذهن (001/0P=، 93/16F=) تأثیر مثبت داشت؛ اما بر تئوری ذهن سطح سه، تأثیر معنادار نداشته است. با توجه به نتایج پژوهش می‌توان چنین نتیجه گرفت که آموزش بازشناسی و تشخیص مناسب هیجانات از طریق توان‌بخشی شناختی (جانشینی)، می‌تواند مشکلات رفتاری را بهبود و سطوح نظریه ذهن را ارتقا دهد.