رویکرد بشرگرایانه مبتنی بر حقوق بنیادین زندانیان

نویسندگان

1 واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی

2 واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/jlvi.2024.1998654.0
چکیده

مدیریت درست زندان و رعایت و تضمین حقوق انسانی از حق‌های بنیادین زندانیان است. بر همین اساس، سیاست‌گذاران از رهگذر شماری از اسناد بنیادین و فراگیر، ازجمله سیاست‌های کلی قضائی مصوب 1381 و سیاست‌های کلی قضائی پنج‌ساله مصوب 1388 و سیاست‌های کلی برنامۀ ششم توسعه مصوب 1391 و سند تحول قضائی در گام دوم انقلاب مصوب 1399، خط مشی‌های اساسی برای قانون‌گذاری و مدیریت زندان و شناسایی و تضمین رویکردهای بشرگرایانه‌ و همچنین چگونگی استفاده از این مجازات را تعیین و به تصویب رسانند.در چارچوب این اسناد عموماً تدابیری مانند جرم‌زدایی از عنوان‌های مجرمانه، کاهش مجازات‌ها به‌ویژه مجازات حبس، استفادۀ شایسته از نهادهای شبه‌قضائی، اصلاح و مدیریت امور زندان و زندانیان اتخاذ شده است تا در پرتو به‌کارگیری آن‌ها از شمار کاهش جمعیت کیفری کاسته شود. بنابراین و برای به اجرا درآمدن این خط مشی‌ها و سیاست‌های فراگیر و با توجه به چالش‌های پیش روی زندان که در این تحقیق از رهگذر بازدید از زندان‌های اوین و زنان تهران و همچنین شرکت در جلسات برنامه‌ریزی سازمان زندان‌ها و نیز همکاری در طراحی بررسی وضعیت کنونی و مطلوب زندان مرکزی گیلان (لاکان) شناسایی شد، ضروری است که سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور به تهیه و تدوین برنامۀ آموزشی برای مدیران و کارکنان زندان‌های کشور، سرعت بخشیدن به برنامۀ اشتغال فراگیر، پایدار با دریافت دستمزد مناسب، طراحی و اجرای برنامۀ هوشمندسازی پایش سلامت زندانیان، امکان‌پذیر ساختن مطالعات جرم‌شناسی، روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، آمار جنایی و بهره‌گیری از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد، نهاد‌ها و مجامع خیریه در راستای برنامه‌های اشتغال، سلامت و حمایت از خانوادۀ زندانیان مبادرت ورزد. در این مقاله با رویکردی علمی و با بهره‌گیری از مطالعات نظری و مشاهدات عینی مشکلات موجود در نظام مدیریتی زندان‌ها شناسایی و هم‌زمان با توجه به اسناد بنیادین و فراگیر پیش‌گفته و استانداردهای بین‌المللی به چگونگی برون‌رفت از وضعیت موجود و چالش‌ها پرداخته شده است.