طراحی بسته توان‌بخشی شناختی خانواده ‌محور و بررسی تأثیر آن بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

3 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

doi
10.22034/ceciranj.2019.95990
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی بسته توان‌بخشی شناختی خانواده‌محور و بررسی تأثیر آن بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان بود. روش:این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون _ پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دارای اختلال نارساخوانی بود که در سال تحصیلی 1397- 1396 در مراکز دولتی اختلال یادگیری شهر تهران مشغول به تحصیل بودند. از بین مراکز دو مرکز انتخاب و سی دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای دو مرحله‌ای در دو گروه 15 نفره آزمایشی و کنترل تخصیص یافتند. گروه آزمایشی 12 جلسه مداخله توان‌بخشی شناختی خانواده‌محور را به مدت 1 ساعته در هر هفته به مدت 3 ماه دریافت کردند. هر دو گروه قبل و بعد از اجرای مداخله با آزمون سنجش بازداری شناختی  بشرا (رفیح‌خواه و همکاران، 1395)، آزمون حافظه فعال برای کودکان (حاف‌بک) (پیکرینگ و گدرکول، 2001)، آزمون یکپارچگی دیداری و شنیداری (سندفورد و ترنر، 1994) و همچنین پرسشنامه رتبه‌بندی رفتاری کارکردهای اجرایی بریف  (جرارد و همکاران، ۲۰۰۰) مورد ارزیابی قرار گرفتند و از تحلیل کوواریانس تک‌متغیری و چندمتغیری برای تحلیل داده‌ها استفاده شد. تحلیل داده‌ها با  SPSS24 انجام گرفت. یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند که مداخله توان‌بخشی شناختی خانواده‌محور با تأکید بر کارکردهای اجرایی (حافظه فعال، توجه مداوم و بازداری) روی کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان تأثیر معناداری داشت (01/0>P). نتیجه­گیری:توان‌بخشی شناختی خانواده محور مبتنی بر توجه مداوم، حافظه فعال و بازداری بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان تأثیرگذار می‌باشد.