مقایسه نیمرخ کارکردهای اجرایی کودکان با نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی و کودکان با اختلال یادگیری ویژه در مقایسه با کودکان عادی: با تأکید بر عدم همبودی بین دو اختلال

نویسندگان

1 استاد روا‌‌ن‌شناسی و آموزش کودکان استثنائی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه سنجش و اندازهگیری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترای روانشناسی و آموزش کودکاناستثنایی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 استادروانشناسی وآموزش کودکان استثنائی،دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی،دانشگاه علامه طباطبائی،تهران،ایران

doi
10.22034/ceciranj.2019.91928
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی عملکرد کارکردهای اجرایی در کودکان با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی و کودکان با اختلال یادگیری ویژه در مقایسه با کودکان عادی و با تأکید بر عدم همبودی بین دو اختلال انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع پس‌رویدادی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه کودکان عادی، کودکان با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی و کودکان با اختلال یادگیری ویژه شاغل به تحصیل در دوره ابتدایی شهر تهران تشکیل می­دادند که با استفاده از روش نمونه‌گیری دردسترس 24 دانش‌آموز دارای اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی بدون همبودی با اختلال یادگیری ویژه و 27 دانش‌آموز دارای اختلال یادگیری ویژه بدون همبودی با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی پس از شناسایی، ارزیابی و تشخیص؛ از نظر کارکردهای اجرایی با نرم علایم حیاتی سیستم اعصاب مرکزی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند. همچنین به منظور مقایسه عملکرد گروه کودکان با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی و اختلال یادگیری ویژه با کودکان عادی تعداد 28 دانش‌آموز عادی نیز به عنوان گروه کنترل انتخاب و وارد پژوهش شدند. داده‌های گردآوری ‌شده با روش تحلیل واریانس چند متغیره (آزمون‌ تعقیبی شفه) و رسم نیمرخ عملکرد گروه­ها مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج حاکی از وجود تفاوت معنادار بین عملکرد کودکان عادی با کودکان با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش­فعالی و کودکان با اختلال یادگیری ویژه در همه کارکردهای مرتبط با کارکردهای اجرایی بود. همچنین تفاوت معناداری بین عملکرد گروه کودکان با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی و گروه کودکان با اختلال یادگیری ویژه در مؤلفه‌های حافظه دیداری-فضایی، حافظه مرکب، کارکردهای اجرایی، انعطاف‌پذیری شناختی و بازداری مشاهده شد. با این ‌وجود در کارکردهای حافظه کاری و حافظه کلامی تفاوت معناداری بین این دو گروه مشاهده نشد (01/0< p). نتیجه‌گیری: به­طور کلی هر دو گروه کودکان با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌فعالی و کودکان با اختلال یادگیری ویژه دچار نقص­ در کارکردهای اجرایی هستند. با این وجود کودکان با اختلال نارسایی‌توجه/ بیش‌­فعالی عملکرد ضعیف­تری نسبت به کودکان با اختلال یادگیری ویژه در این کارکرد­ها دارند.