فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش درصدد آن بودیم تا رفتار کلامی کانون‌نمای dA در زبان ترکی آذری را بررسی کرده و جایگاه آن را در جمله نشان دهیم. نشان دادیم که کانون به سه طریق نحوی (قلب نحوی)، آوایی (تکیه کانونی) و صرفی (استفاده از کانون‌نما) در زبان ترکی آذری کاربرد دارد. ‌کانون‌نماها یا صرفاً جهت برجستگی عناصر در بند بکار می‌روند و نقش دیگری ندارند و یا نقش‌های دیگری نیز دارند ولی جهت برجستگی از آن نقش خود خالی شده و به عنوان کانون‌نما مورد استفاده قرار می‌گیرند. با مثال‌های متعدد از زبان ترکی آذری نشان دادیم که این کانون‌نما که بیشتر نقش افزودنی دارد، بصورت درجا به همه عناصر جمله، فاعل، مفعول مستقیم، قید زمان، قید مکان و کل جمله اضافه می‌شود و آن را برجسته می‌کند. نشان دادیم که در زبان ترکی آذری، بر خلاف زبان ترکی استانبولی، dA فقط نقش کانون‌نمایی دارد و به عنوان نشان دهنده مبتدا کاربرد ندارد. در بررسی داده‌ها معلوم شد که می‌توان از کانون‌نمای ki هم همراه کانون‌نمای dA برای برجستگی بیشتر استفاده کرد. گاهی می‌توان جهت برجستگی سازه‌های مختلف، از بیش از دو کانون‌نما در یک جمله بهره برد. همچنین پس از تحلیل کاربرد کلامی این عنصر یعنی نقش آن به عنوان کانون‌نما، نمودارهای درختی مربوط به آن بر اساس مدل کمینه‌گرایی ترسیم شد.