فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی نقشِ سازوکارهایِ طرح واره ­های ساختی در تخصیص اطلاعات دستوری از جمله ویژگی­ های صرفی، نحوی، معنایی، مقوله و هسته به کلمات غیربسیط درچارچوب صرف ساختی (بوی 2010، 2017) می ­پردازد و هدف آن نشان دادن میزان کارآمدی رویکرد ساختی در تحلیل این نوع کلمات است. در این راستا، 200 نمونه از کلمات غیربسیط شامل مشتق، مرکب و اصطلاحات ساختی، برگرفته از فرهنگ زانسو با روش توصیفی- تحلیلی بررسی شدند. یافته­ ها نشان داد که نمونه­ های مشتق و مرکب، ویژگی­ های دستوری­ ازجمله ویژگی­ های صرفی، مقولۀ نهایی واطلاعات معنایی­شان را از طرح­واره اصلی و زیرطرح­واره ­های ساختی مسلّط بر خود از طریق سازوکار وراثت دریافت می­ کنند همچنین مشخص گردید که وندهای «–ش» و «–ان» به ترتیب در کلمات مشتق و مرکب، بیشتر به عنوان نمود صوری بخشی از یک ساخت وقوع می­یابند و به دلیل تنوع معناییشان در این نمونه­ ها، در ساختی با الگوی چندمعنایی قرار می­ گیرند. همچنین، درکلمات مرکب، جایگاه هسته و وابسته اهمیت نظری ندارد، به این دلیل­ که ساخت، مسئول نهایی تعیین مقولۀ این کلمات و دیگر ویژگی­ ها است. مهم آن­که با فرض وجود دو قطب صوری و معنایی در ساخت این کلمات و برقراری رابطۀ نظام­ مند میان این دو، می­ توان شیوۀ تحلیلی واحد و اقتصادی ­تری را برای انواع داده­ های این پژوهش استفاده کرد، اگرچه چالش آن این است که تحلیل دستوری از ساخت این نوع نمونه ­های فارسی را تاحدّی نامقیّد می ­سازد. در مجموع، معنایِ گروه­ های متفاوت کلمات با پیچیدگی ساخت­ واژی متفاوت، از طریق الگوهای چند معنایی، زیربخشی و معنای وابسته به ساخت به کمک طرح­واره ساختی و زیرطرح­واره­ های آن برانگیخته می ­شود. مهم آن­که با رسیدن به چند زیرطرح­واره­ ساختی تحت تسلط طرح­واره­ مسلط بر این کلمات، می­ توان نمونه های کمتر قاعده ­مند و به­ ویژه خاص را همانند نمونه­ های قاعده­ مند تبیین­ کرد، بدون این­که در پی یافتن راه ­حل­های پراکنده برای معانی متفاوت یک وند یا شبه ­وند در کلمات مشتق و اصطلاحات ساختی، طرح تکواژ صفر برای ترکیبات بدون وند، یا معرفی قاعده راست­ هسته یا چپ­ هسته برای کلمات مرکب در توجیه بی­ قاعدگی­ ها باشیم.