فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با هدف تقویت و مستندسازی گویش‌های فارسی و استفاده از طیف نگاره‌ها در تأیید یافته‌ها، پژوهش حاضر برای اولین بار به­ بررسی واج‌شناختی گویش ساردویی در واج­شناسی زایشی، طبق الگوی برکوئست، و مطالعه طیف نگاری همخوان­های /ɣ/ و /q/ (غ و ق) جهت نمایش تمایز تاریخی آنها پرداخته ‌است. ساردویی گویشی فارسی و در معرض خطر است که در منطقه ساردوئیه کرمان گویشور دارد. داده‌های زبانی در پیکرۀ شفاهی از روش میدانی مصاحبه و ضبط گفتار آزاد گویشوران 80- 28 ساله گردآوری شد. یافته­ های بررسی صوت­ شناختی در تمایز بین /ɣ/ و /q/  نشان می‌دهد که این گویش 32 واج (24 همخوان و 8 واکه) دارد. در واکه‌های مرکب آن احتمال توالی واکه و همخوان /ow/ و  /ew/ نیز در اثر روند تغییرات تاریخی زبان‌ها وجود دارد. پیدایش واکه‌ /ou/ در این گویش به ­عنوان تغییری جدید ‌دیده می‌شود. کشش واکه‌ای در این گویش بر خلاف برخی از گویش‌های کرمانی تمایز دهنده نیست. همخوان­های /ɣ/ و /q/ در ساردویی، برخلاف فارسی امروزی، تمایز واجی خود را حفظ کرده‌اند. به ­عنوان نوآوری و ایجاد تجسم عینی جهت کمک به درک بهتر مفاهیم زبانی، و تأیید یافته‌های پژوهش، این تمایز با طیف‌نگاره نشان داده ‌شده‌است. وجود /q/  واکدار، [ɢ]، به صورت واجگونه/گونه‌ی‌آزاد در ساردویی می‌تواند نشانگر پیوستن این گویش به زبان فارسی، در حذف تدریجی/q/  بی­واک بوده و بررسی روند آن می‌تواند در رفع ابهام موضوع /ɣ/ و /q/ در فارسی معیار موثر باشد.