فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تشکیل بازار مشتقه ارزی در بورس کالای ایران با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از نظریه داده‌بنیاد است. اهمیت مدیریت ریسک نوسانات ارزی و توسعه ابزارهای مالی پیشرفته، ضرورت راه‌اندازی بازار مشتقه ارزی در بستر اقتصادی ایران را دوچندان ساخته است. این پژوهش با انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۱ نفر از خبرگان مالی، مدیران اجرایی و اساتید دانشگاهی، و با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انجام شده است. داده‌های کیفی با کمک نرم‌افزار MAXQAD و از طریق کدگذاری سه مرحله‌ای باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. فرآیند تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی پنج مقوله اصلی شد: شرایط علّی (فرصت‌های سودآوری، نیاز به شفافیت بازار، ضرورت ابزارهای پوشش ریسک)، شرایط زمینه‌ای (زیرساخت‌های فنی، چارچوب‌های قانونی حمایتی، فرهنگ سرمایه‌گذاری)، عوامل مداخله‌گر (سطح دانش مالی، محدودیت‌های اعتباری)، راهبردها (طراحی ابزارهای مشتقه مناسب، آموزش فعالان بازار، ایجاد شفافیت در معاملات) و پیامدها (بهبود مدیریت ریسک ارزی، ارتقای شفافیت، افزایش کارایی بازارهای مالی). مدل مفهومی ارائه‌شده در این پژوهش، چارچوبی بومی برای طراحی و توسعه بازار مشتقه ارزی در ایران است. این مدل بر ضرورت اقدامات ساختاری، نهادی و رفتاری به‌صورت همزمان تأکید دارد.