فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تیرگی واج‌شناختی پدیده‌ای است که در آن صورت‌های روساختی تصویر شفافی از فرآیندهای اعمال‌شده بر آن‌ها را نشان نمی‌دهند؛ یک فرآیند برخلاف انتظار، در بافتی که شرایط اعمال آن فراهم است رخ نمی‌دهد، و یا در بافتی اعمال می‌شود که شرایط وقوع آن فراهم نیست. در کردی کلهری، با اینکه پیشوند استمراری نمود آوایی ندارد، اما فتاحی (۱۴۰۱) بقایای این پیشوند را در صورت «آوردن» و «آمدن» در زمان حال /t/ معرفی می‌کند. با این حال، در داده‌های به‌دست‌آمده از کردی کلهری گیلان‌غرب این پیشوند به ‌شکل [ʧ] ظاهر شده‌است، بی‌آنکه منشأ تغییر در صورت فعل مشخص باشد. صورت‌های [ʧæɾem] و [ʧæm] به‌ معنای «می‌آورم» و «می‌آیم» در این گونۀ زبانی این پرسش را مطرح می‌کنند که چرا این تغییر در شرایطی رخ داده که بافت واجی مناسبِ آن فراهم نیست. به منظور بررسی بیشتر این وضعیت تحلیل داده‌هایی که از طریق پیکره‌ای ۱۲ساعته حاصل از مصاحبه با ۱۵ گویشور کردی کلهری ساکن این شهرستان گردآوری شده بود آغاز گردید. تحلیل‌ها به ‌روش توصیفی‑تحلیلی و به‌کمک قواعد بازنویسی، تعامل «عکس‌زمینه‌برچینی» بین قواعد اعمال‌شده بر صورت‌های فعلی موردبررسی را آشکارکرد؛ ابتدا [t] طی فرآیند همگونی ناقص در بافت پیش از غلت به [ʧ] تغییر می‌یابد، و سپس خود غلت در مرحلۀ بعد حذف می‌شود. اینگونه به وجود تیرگی واجی در نمونۀ حاضر پی برده شد. در پایان این نتیجه نیز به‌دست آمد که این یافته‌ها شاهدی دیگر در تأیید این مدّعای کیپارسکی (۱۹۷۳) و مک‌کارتی (۱۹۹۹)  و کاخر (۲۰۰۶) هستند که تعامل‌های «عکس‌زمینه‌چینی» و «عکس‌زمینه‌برچینی» به تیرگی روساختی می‌انجامند.