بررسی گفتماننماها در سخنرانیهای بینالمللی و مصاحبه های تلویزیونی سید ابراهیم رئیسی و حسن روحانی
نویسندگان
1 دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3 دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
4 دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
doi
10.22099/jill.2025.52665.1415چکیده
پژوهش حاضر به بررسی انواع گفتماننماهای به کارگرفته شده در سخنرانیهای روسای جمهور، روحانی و رئیسی بر مبنای رویکرد فریزر (2009) اختصاص دارد. بر اساس رویکرد مذکور، گفتماننما کلمه یا عبارتی است که دو پارهگفتار را به هم مرتبط میکند بدون این که تغییری در محتوای گزارهای آنها ایجاد کند. گفتماننماها نوع رابطه بین دو پارهگفتار را نشان میدهند و از این منظر نقش پیوندهنده دارند و در چهاردسته عمده تقابلی، استنتاجی، تفصیلی و زمانی جای میگیرند. علاوه بر نقشهای برشمرده، گفتماننماها در گفتمان میتوانند نقش تعدیلکنندگی نیز ایفا کنند، یعنی از صراحت و اطمینان کامل سخن بکاهند. پیکره جستار حاضر متشکل از سخنرانیهای دو رییس جمهور (روحانی و رئیسی) است که از منابع مختلف گردآوری شدهاند. بررسی دادهها نشان میدهد که میزان به کارگیری گفتماننماهای تفصیلی در سخنرانیهای هردو رییس جمهور بیش از دیگر گفتماننماهای مرتبط کننده پیام است و در واقع آنان از این طریق سعی در حفظ انسجام گفته های خود دارند. پیرامون گفتماننماهای تعدیل نیز هر دو رئیس جمهور تقریباً به میزان یکسانی از گفتماننماهای تعدیل بهره جسته اند و گاهی نیز از چند راهبرد همزمان به منظور تعدیل گفته خود بهره گرفتند، بدین معنا که به عنوان مثال همزمان از ضمایر مبهم، افعال وجهی و قید وجهی در بیان یک جمله استفاده کردند تا به نوعی در ابراز دیدگاههای خود جانب احتیاط را نگاه دارند.