عنوان نژادپرستی مذهبی: تحلیل کفتمان انتقادی اخبار رسانه‌های غربی پیرامون بازنمایی واکنش‌های مسلمانان به کاریکاتورهای شارلی ابدو

نویسندگان

1 دانشکده علوم انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.

2 دانشکده علوم انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.

3 دانشکده علوم انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.

4 دانشکده علوم انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.

doi
10.22099/jill.2025.52194.1407
چکیده

بازنمایی مسلمانان در رسا­نه­ های انگلیسی ­زبان جهان هنوز با چالش ­های زیادی مواجه ­است. کلیشه‌های منفی و تصاویر یک­جانبه هم­چنان در گفتمان این رسانه­ ها غالب هستند. آنها به­ واسطه گفتمان خود می­توانند نژادپرستی را عادی و مشروع جلوه دهند و به بازتولید آن در سطح جامعه کمک کنند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی به بررسی پدیدة مشروعیت ­زدایی از اعتراض مسلمانان به انتشار کاریکاتورهای توهین­ آمیز مجله شارلی ­ابدو می ­پردازد. این تحقیق اخبار چهار رسانه شاخص غربی از جمله نیویورک تایمز، گاردین، واشنگتن ­پست و بی ­بی ­سی را در بازه زمانی 2020  تا  2024 میلادی  با بهره ­گیری از مفاهیم مربع ایدئولوژیک و راهبردهای گفتمانی وندایک بررسی می­ کند. در این راستا، مؤلفه­ های گفتمان‌مدار در این گزارش ­های خبری شناسایی شدند و سپس هر یک از آنها با توجه به راهبرد­های گفتمانی تحلیل گردیدند. یافته­ های این پژوهش حاکی از آن است که نویسندگان این گزارش­ های خبری، ویژگی­ های مثبت خودی­ ها یعنی غیرمسلمانان را برجسته کرده و ویژگی­ های مثبت غیرخودی­ ها، یعنی مسلمانان را به حاشیه رانده­ اند. در همین راستا، برای متقاعد­ساختن خوانندگان، از راهبردهای گفتمانی همچون انتخاب واژگان، ارجاع به چهره‌ها و نهادهای معتبر، بیان هنجارها، قربانی‌سازی، ارائه شواهد، اغراق، دسته‌بندی مفاهیم، حسن تعبیر، تلویح، دستکاری آمار و ارقام، تعمیم‌سازی و تمجید ملی بهره گرفته‌اند.