تأثیر استقلال هیئت‌مدیره بر سود خالص و جریان‌های نقد عملیاتی: ترکیب دیدگاههای اقتصادی و روانشناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حسابداری، پردیس تحصیلات تکمیلی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22108/far.2020.122233.1615
چکیده

نظریۀ نمایندگی از دیدگاه اقتصادی، فردی عقلایی را نشان می‌دهد که هدفِ بیشترکردن منافع شخصی خود را دارد؛ بنابراین، به‌منظور کنترل رفتار فرصت‌طلبانۀ نماینده باید مدیران مستقل در هیئت‌مدیره منصوب شوند؛ اما نظریۀ مباشرت با مدنظر قرار دادن نیازهای سطح بالای سلسله‌مراتب نیاز‌های مازلو و استدلال‌های روانشناسی سازمانی، پیشنهاد می‌دهد اعتماد به مدیرانِ موظف به عملکرد بهتر منجر می‌شود. با توجه به تأثیر رفتار انسان از نیازهای متعدد، هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر استقلال هیئت‌مدیره بر عملکرد مالی با توسعۀ نظریۀ ترکیبی از دو تئوری یادشده است. داده‌های پنل متوازن 124 شرکت از جامعۀ شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1390-1397 جمع‌آوری شدند و تجزیه‌وتحلیل فرضیه‌ها با روش رگرسیون حداقل مربعات تعمیم‌یافتۀ عملی به کمک نرم‌افزار استاتا انجام شد. بر مبنای یافته‌های پژوهش بین استقلال هیئت‌مدیره و جریان‌های نقد عملیاتی، تأثیر معنی‌داری مشاهده نشد؛ در حالی که نسبت اعضای غیرموظف هیئت‌مدیره تأثیر معنی‌داری بر سود خالص به شکل درجه دو با تقعر رو به پایین دارد. اینگونه بیان می‌شود که ترکیب دیدگاه اقتصادی تئوری نمایندگی و دیدگاه روانشناختی تئوری مباشرت برای استقلال هیئت‌مدیره، تأثیر مثبتی بر سودآوری شرکت دارد. به عبارت دیگر، یافته‌های پژوهش نشان دادند هیئت‌مدیرۀ اثربخش شامل مدیران موظف و اکثریت اعضای غیرموظف