مقایسه کارایی سامانه‌های رده‌بندی آمریکایی (ST)و جهانی (WRB) در گروه‌بندی خاک‌های گچی- آهکی غرب استان کهگیلویه و بویراحمد

نویسندگان

1 دانشگاه یاسوج

doi
10.22067/jsw.2023.84009.1326
چکیده

طبقه­بندی خاک، فرایند گروه­بندی واحدهای خاک به کلاس‌های کم و بیش یکنواخت، با در نظر گرفتن اهدافی مشخص می­باشد. یکی از دلایل اصلی ایجاد سامانه­های طبقه­بندی خاک، شناسایی تفاوت ویژگی­های مهم خاک­هـا بـرای اهـداف مـدیریتی اسـت. از میان سامانه­های رده­بندی در دنیا و ایران، دو سامانه رده­بندی آمریکایی (ST) و جهانی (WRB) بیشترین کاربرد را دارند. این مطالعه به‌منظور مقایسه کارایی سامانه­های رده­بندی آمریکایی و جهانی در گروه­بندی و بیان ویژگی­های خاک‌های گچی- آهکی غرب استان کهگیلویه و بویراحمد انجام گرفت. دوازه خاک‌رخ شاهد در بخش­های مختلف منطقه مطالعاتی، حفر، تشریح و نمونه­برداری گردیدند و ویژگی­های فیزیکی، شیمیایی و کانی­شناسی آنها در آزمایشگاه تعیین شدند. تمامی خاک‌رخ­ها بر اساس دو سامانه مذکور رده­بندی شدند. خاک‌ها بر اساس رده­بندی آمریکایی، در چهار رده انتی­سولز، اینسپتی­سولز، آلفی­سولز و مالی­سولز و بر اساس طبقه­بندی جهانی در هفت گروه­ مرجع رگوسولز، فلاوی­سولز، لووی­سولز، کمبی­سولز، کاستانوزمز، جیپسی­سولز و گلی­سولز قرار گرفتند. با توجه به مطالعه انجام‌شده، سه زیرگروه Gypsic Haplustalfs، Gypsiustepts Fluventic و Cambic Haplustolls برای افزوده شدن به سامانه آمریکایی (ST) پیشنهاد می­شوند. همچنین افزودن مشخصه­ای به سامانه آمریکایی برای بیان ویژگی انقطاع سنگی همچون WRB پیشنهاد می­شود. در ارتباط با سامانه جهانی، افزودن صفت Cutanic به جیپسی­سول­های دارای پوسته رسی، صفت hypercalcic به گروه­های کاستانوزمز و لووی­سولز دارای افق کلسیک با بیش از 50 درصد کربنات و افزودن صفت aridic به‌منظور بیان بهتر ویژگی خاک‌های با رژیم­های اریدیک-یوستیک پیشنهاد می­گردند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که سامانه طبقه­بندی جهانی (WRB) در بیان شرایط و ویژگی­های خاک‌های مورد مطالعـه از کارایی بیشتری برخوردار بوده است. توصیه‌ می‌شـود در سایر مناطق با شرایط متفاوت، طبقه‌بنـدی خاک‌ها توسـط‌ هـر دو سامانه‌ رده­بندی انجـام شود تـا نقاط ضعف‌ و قوت آنها برای خاک‌های منـاطق‌ مختلف‌ تعیین گردد.