فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صنعت گاز طبیعی یکی از مزیت‌های راهبردی اقتصاد ایران است که نقشی کلیدی در تحقق توسعه پایدار ایفا می‌کند؛ توسعه‌ای که علاوه بر بهبود شاخص‌های اقتصادی و زیست‌محیطی، با اصول عدالت، مشارکت و مسئولیت‌پذیری در حکمرانی همخوانی دارد. در رویکرد غربی، توسعه پایدار مبتنی بر حکمرانی شفاف، عدالت بین‌نسلی، حفاظت از منابع طبیعی و مشارکت ذی‌نفعان است؛ در حالی‌که در آموزه‌های اسلامی نیز بر تعادل در بهره‌برداری، حفظ محیط‌زیست به‌مثابه امانت الهی، و تقویت همکاری‌های درون‌امت اسلامی تأکید شده است. جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از دومین ذخایر بزرگ گاز جهان، توان ایفای نقش مؤثر در معماری انرژی منطقه‌ای و ارتقای دیپلماسی انرژی را داراست. با این حال، سیاست‌گذاری گازی کشور با چالش‌هایی نظیر ضعف در حکمرانی یکپارچه، گسست تصمیم‌سازی، و بی‌توجهی به ارزیابی‌های زیست‌محیطی مواجه است. این پژوهش با پرسش اصلی «مهم‌ترین موانع و الزامات تحقق توسعه پایدار در سیاست‌گذاری گاز ایران با توجه به نقش منطقه‌ای کشور چیست؟» به تحلیل این چالش‌ها می‌پردازد. فرضیه تحقیق بر آن است که تحقق این هدف نیازمند رفع موانع نهادی، استقرار حکمرانی مشارکتی، تدوین راهبردهای بلندمدت، و بهره‌برداری هدفمند از ظرفیت گاز طبیعی برای تقویت پیوندهای منطقه‌ای است. این مطالعه با روش توصیفی–تحلیلی و تحلیل مضمون داده‌های اسنادی انجام شده و نشان می‌دهد اصلاح سیاست‌گذاری، تقویت شفافیت، و پیوند سیاست گازی با اهداف کلان منطقه‌ای، راهی برای تحقق توسعه‌ای بومی‌گرا و عدالت‌محور است.